تنقید 12. "فینجان" اؤیکوسویله باغلی، حامد احمدی

مین بیر گئجه: حامد احمدی، اؤز باخیشینی علی نوری­نین مین بیر گئجه­ـده یاییلمیش (بیزیم اؤیکو 14. فینجان) اؤیکوسونه گؤره یازیب، اونو ایسه اؤز وئبلاقیندان یایمیش­دیر. تنقید 12 باشلیغی آلتیندا حامد احمدی­نین یازدیغی نوت­لارینی بیر ده اوخویاق. (قایناق: http://chuxurlar.blogfa.com/post-53.aspx)

***

"فینجان" حئکایه­سینه نوت­لار

حامد احمدی

من باش تاپمیرام بو حیکایه نه دئمک ایسته­ییر. هر ندن دئییر آمما هئچ نه دئمیر. قیلینجی لاپ بئله قاباقدان باغلامیشام، اونا گؤره ده، سؤزومو بیردن بیره باشلاییرام. علی نوری­نین فینجان آدلی حیکایه­سینی ایکی دفعه اوخویاندان سونرا، منده بوراخدیغی تکجه گؤزل ائتکیسی، اونون ساغلام (البته منجه!) و آخارلی دیلی ایدی.

بو حیکایه­ده، دئیه­سن هر نه ال- اله وئریب بو کاراکتئرین حیرصینی چیخارماغا. ائله کی، ایش برکه دوراندا، بیر سؤیوش ده سؤیور یوخ سی...ایله.  چخوف­ـفون بیر گؤزل سؤزو وار دئییر: "اگر بیر رومانین بیرینجی فصلینده دیواردا بیر توفنگ آسلامیسیز، اوچونجو فصلده او توفنگ گولـله آتسین گرک." بو حیکایه، منه فرقلی و اطرافلی معلومات وئریر:  ناظیم حکمتین پوستئری، فیلم، و باشقا خیردا جزئیات. و بونلارین هئچ بیریندن مگر او فیلمدن فایدالانمیر یازیچی. (مثلن او ناظم حکمت منه نه دئییر؟ البته کی، بیز سؤز وار دئمه­یه، چونکی بونون تاپشیردیغی a4 کاغیذلار دا هله الینه چاتماییب. بلکه طرف شاعیر یا یازیچی­دیر!) ...

تنقید 11.

مین بیر گئجه: آشاغیداکی یازی، 1001 گئجه­ـده گئدن بیزیم اؤیکو سیرا حئکایه­لرین اون­بیرینجی اثرینه گؤره یازیلمیش­دیر. اونون یازارینا اؤز سایغی­لاریمی بسله­یرک، سیزی هر ایکی اثرین اوخوماغینا دعوت ائدیرم.

***

یادداشتی بر یک داستان­کوتاه

«بیر من آییق ایدیم»

یوسف انصاری

 در تاریخ داستان­نویسی کمتر نویسنده­ای می­شناسم که شاعر خوبی بوده باشد و همچنین کمتر شاعری توانسته داستان­هایی بنویسد که با گذشت زمان ماندگار بماند. اما «دومان اردم» به جز مجموعه شعر «اؤپ اؤلومونو» با اولین داستان کوتاهی که به تحریر درآورده است، نشان می­دهد که او در هر دو زمینه استعداد خلق کردن را دارد. اما در این مقال اندک، فقط نگاهی اجمالی به داستان «بیر من آییق ایدیم» خواهیم انداخت.

فرم داستان به صورت تک­گوییِ یکی از شخصیت­های کلیدی نوشته شده است. از زاویه دید اول شخص مفرد استفاده شده و داستان با صحنه­ای شروع می­شود که راوی صبح زود از خواب بیدار می­شود و همین تک­گویی تا نصفه­های شبی که پایان داستان را رقم بزند ادامه می­یابد. همان صفحه­ی اول داستان، شخصیت­ها از منظر راوی و غیرمستقیم توسط دیالوگ­ها معرفی می­شوند. شخصیت پدر از میان کلمات راوی که نویسنده سعی در تصویر کردن عملکرد پدر دارد، شناسانده می­شود و با دیالوگ بین پدر و مادر کامل­تر می­شود. پسر کوچکتر که بیشتر پسندِ پدر می­باشد تا راوی (پسربزرگتر) که آدم شکمباره و عرق­خوری هست، با دست کشیدنِ پدر بر سرِ پسر کوچکتر و نیش و کنایه زدن به پسر بزرگتر ما را بیشتر به شناساندنِ راوی ترغیب می­کند و رفته رفته در سطور پایین­تر داستان به اوج می­رسد. جایی که راوی اعتراف می­کند که باعث و بانی دیوانگی «دَلی کاظم» خودِ اوست...

بیزیم اؤیکو 14. (فینجان، علی نوری)

مین بیر گئجه: علی نوری (اردبیل، 1366).  بوندان اؤنجه، یالنیز، شعرلرییله تانینمیش­دیرسا دا، ایندی آنجاق اؤیکو ده یازیر... 

***

فينجان

علی نوری

الي ياندي. سيماورين شيريني آز ـ آججا باغلاییب سويون چاينيكده چيپجالانيب سيچيراماسي­نين قاباغيني آلدي. احمد ماركلي نيپتون چاي­لاردان بیرینی چاينيكه آتيب قاپاغینی قويدو. گؤزلريني ميزين اوسته تئللنميش قاب­لارا ساري دولانديردي. قاب يوماق حالي يوخ ايدي هله. چوخ سئودييي ساري فينجاني گؤتوروب ياخالاماق ايسته‌دي. گئجه­دن قالان قهوه شيره قوروموشدو. قيرميزي ايسكاچي شيرين آلتينداكي كاسادا ايسلاديب، اؤوكه‌له‌ييب، كؤپوك‌لنديرندن سونرا فينجاني يودو. سيماوارا ساري قاييديب داليندان بير سيني گؤتوردو. چاينيكي سيني­نين اورتاسينا، فينجانلا قندقابینی دا سيني­نين ساغ طرفینه قويدو. سيني­ني گؤتوروب آشپازخانادان چيخاندا، گؤزلري ظرف­شويونون قاباغيندا پاركئت اوسته داغيلميش ريكالي سويا ساتاشدي...

بیزیم اؤیکو 13 (های کوی سالمایین، نیگار خیاوی)

مین بیر گئجه: نیگار خانیمدان یئنی بیر ایمئیل گؤردویومده، یئنی بیر شعر اوخویاجاغام دئیه دوشونوردوم... آنجاق دئیه­سن، ایندن بئله اونون یئنی­ یئنی اؤیکولرینی اوخوماق هوسییله ایمئیل­لرینی آچاجاغام! آشاغیداکی اؤیکو، هم عرب الیفباسیندا، همی ده لاتین الیفباسیندا سیزین قارشینیزدادیر.  

***

های- کوی سالمایین!

نیگار خیاوی

اريم ايدي، آروادي ايدي، من ايديم. گئتديک بانكا وام گؤتورمه­يه. سورو سورو آدام واریدي اوردا. هاميسی وام گؤتورمه­يه گلميشديلر اورا. اؤنجه تك به تكيمیزین  ايكي آياق  باش بارماغيمیزی سونرا   ايكي ال باش بارماغيمیزی آخيردا دا آلينیمیزی  نئچه يول قارا چئرنيله باتيريب اورا بورا باسديرتديرديلار. قانیمیز ، گؤز ياشیمیز و قولتوق تَریمیزدن  ده نمونه آلدیتدیریب باخیب باخیب اييله­یندن سونرا بانک ایشچیلرینین هاميسي بارماغلارينی بورونلارينا سوخوب  اييرنديلر.  سودويوموزو، دودويوموزو و پوخ  پوسوروموزون قاتیلیغینی دورولوغونو  اؤلچوب بيچیب سالیب چیخاندان  سونرا بیزی  بولدئزئرنن ايته­لتديرديرديلر ايرلي. صداقت مداقتیمیزین اوریژیناللیغینی صاف صادقانه آفتافالارنان آفت زداليق ائله­يندن سونرا  شرافت مرافتلریمیزی شيريملاتديرتدیلار بیربیرینه.  تپه­دن ديرناغاجان نه­کی واریمیزدان فوتوکوپی چیخاتدیتدیریب آزمايش ائلتديرديرديلر. سونرا اييرمي بارماغیمیزین  اييرميسيندن ده ايرمي يول  امضا آلديرتديرديلار...

بیزیم اؤیکو 12 (لذتلی یول، شریف مردی)

لذتلی یول

شریف مردی

هاوا قارانلیقلاشماسیندایدی. ال­لر جیب­لره سوخولو، یومولو، ائوده قیزیشماق هوسییله یولدان­کئچن­لرین چوخو آیاق­لاری­نین قاباغینا، بلکه ده ائله آیاق­لارینا باخیردیلار. آغاج­لارین بوداق­لاری اوستونده همیشه چیغیر باغیر سالان قوش­لاردان دا سس چیخمیردی او آخشام.

 ساعات آلتی. ایلک گؤروشوموزون واختی یاواش یاواش گلیب چاتیردی. یاغیش آلاچالپازلایاراق، من آددیم­لاریمی آرخایین آرخایین سوروردوم. گئت­گئده اوزومه چیخان آدام­لار آزالیردی.  مئیدانا یئتیشدیم. سویوقدان گؤزلریمدن سو آخیردی داملا داملا...

بیزیم اؤیکو 11 (بیر من آییق ایدیم، دومان اردم)

مین بیر گئجه: آشاغیداکی اؤیکو، دومان اردم­ـین بیرینجی حئکایه­سی­دیر. اونون اؤیکو یازماسییلا، ادبییاتیمیز اؤیکوچو دومان­ـی قازانمیش­سا دا، قطعن شاعیر دومان­ـینی الدن وئرمه­یه­جک­­دیر! آنجاق بورا کیمی بیر هئچه، اؤیکوچولرین حئسابینا!! وئبلاقیمدان یاییملانسین دئیه اؤیکوسونو منه گؤندَردییی اوچون دومان اردم­ـه سایغی­لاریمی بسله­یرک، حئکایه­نی ۱۰۰۱ گئجه ائدیتی ایله سیزین قارشینیزا قویورام. (اونون "آز یاز"ـلا قیسا دانیشیغینی دا بوردان اوخویون:  http://azyaz.blogfa.com/post-27.aspx)

***

بیر من آییق ایدیم

دومان اردم

مطبخدن گلن قاب­قاجاق سسینه اویاندیغیمدا، هله دان یئری سؤکولمه­میشدی. گؤزلریم آغیرلیقدان آچیلمیردی. سانکی گؤوده­مین دؤرد بوجاغیندان یورغان دؤشه­یه میسمارلانمیش ایدیم. نسه، هر گئجه چوخ ایچَنده، سحرین خفیف باش آغریسینی دا نظره آلیردیم، آنجاق او گئجه باشیمی "دیل­آرا"نین پامبیق ممه­لری اوستونه قویوب یاتماغیم، هرنه­یی یاخشیلاتمیشدی. آناملا "دیل­آرا" مطبخده یول حاضیرلیق­لارینی گؤروردولر. آتام قاپی آغزیندا دوروب چوپوغونو ائشیردی. هردن ده، یانیندا چؤمبه­لتمه اوتوروب دیوارا دایانمیش، الینده­کی خوروز شیرنی­سینی ایسه سومورتلایان بالاجا قارداشیم "سولئیمان"ـین تئل­لرینی سیغاللاییردی...

اؤیکوجوک 5.

مین بیر گئجه: سایین "شریف مردی"­ ایله اینترنت اوزره تانیش اولموشام. اؤیکو ادبییاتی ایسه بیزیم اورتاق ماراغیمیزدیر. اونون ایجازه­سییله هله­لیک آشاغیداکی اؤیکوجویو "مین بیر گئجه" اوخوجولاری­نین قارشی­سینا قویورام. دئمه­لی، "بیزیم اؤیکو" آدلی سیرا حئکایه­لرین اون­ایکینجی اؤیکوسو، اونون قلمیندن اولاجاق­دیر. "حامد احمدی" دئمیشکن یاشاسین ادبیات، یاشاسین قارداشلیق!

***

ایگید بابا

شریف مردی

قولوندان یاپیشیب یئرینده اَیلشدیردیم. بؤرکونو ایسه الینه وئردیییمدن سونرا، اونو قویدو باشینا. سونرا، جیبیندن پاکئتی چیخاریب ایچیندن بیر سیقارئت گؤتوردو. دیلی­نین اوجویلا اونو باشدان باشا یالاییب تاخدی موشلویونه. الی اسه­­اسه موشلویو قالدیریب دوداق­لاری آراسیندا یئرلَشدیردی. دوداق­لاری آچیلار آچیلاماز، ـ "بالا او کیربیتی وئر منه" دئدی.

ـ "آتا! قوی من آلیشدیریم"، دئدیم.

او آنجاق، ـ "اؤلمه­میشه­م هله... دئدیم وئر منه" دئدی.

 کیبریتی وئردیم اونا. ایچیندن بیر چؤپ آراییب، چتین­لیک­له گؤتوردو. سونرا، سیقارینی آلیشدیرماغا چالیشدی. اولمادی کی، اولمادی. من دینمز سؤیله­مز اوتورموشدوم. باشینی قالدیریب منه باخدی. کیبریتی بوراخدی دؤشه­یی­نین اوستونه. بیر آجی گولومسه­مک دوداق­لاریندا چارپیندی. سونرا ایسه بیر سؤز دئمه­دن موشلویونو یئره قویوب یئنه اوزاندی.