مین بیر گئجه: "بیزیم اؤیکو"نون اوتوز ایکینجی حیکایه­سی یاییملاناندان سونرا، کامئنت­لر بؤلومونده او بیری اوخوجولارین باخیش­لارییلا یاناشی، سایین یازیچی و شاعیر ایلقار مؤذن­زاده ده اؤز دَیرلی نوت­لارینی بیزله پایلاشمیشدی. بو اوخونوشون اؤنملی اولدوغوندان، یئنه اونو بیرلیکده "تنقید 26" باشلیغی آلتیندا اوخویوروق. دئمه­لی، یازی­نین باشلیغی، "مین بیر گئجه" طرفیندن سئچیلمیش­دیر. 

***

 

دیک­دابان باشماق­لارین تیک­تاک سَسی!

ایلقار مؤذن­زاده

سارای محمدرضایی­نین "قیرمیزی فینجان" اؤیکوسو اؤتَری بیر باخیشدا

 

بو اؤيكوده، يازيچي، زامان باتلاغيندا ايليشَن و هانسي­سا نَدن­لردن (!) داريخان بير كاراكتئري تصويره چكيب­دير و اؤيكويه وئريلَن گؤزله­مه­لي بير بويا ايله، اينتيظار و يالقيزليق مقوله­لريني گؤزه­لجه­سينه، گوده تومجه­لرده (جومله­لرده)، گوجلو و ديري تصويرلرله ياراديب­دیر. تومجه­لرين گؤزَل بير فضاسازليغين قوللوغوندا اولماغينا بير نئچه اؤرنك گتيريرم:

پيسخولوگيا باخيميندان "دويغو" و "ايدراك" مسأله­سينه باخساق، كاراكتئر چرچيوه­سينده باش وئرن اولاي­لاري، دويما آراج­لاريیلا (گؤز، قولاق، ...) دويوب، بئينينده اولان آني­لار، دئنه­مه­لر، دوشونجه و دويغولارلا، اونلارا اؤز ايسته­ديیي مفهوم­لاري باغيشلاييب ايدراكا چاتديرير. بوردا، اينتيظار و يالقيزليق بويالارينا گؤره، قادينين ديك­دابان باشماغينين سسي، ساعاتين تيك­تاكينا بنزه­ديليبدير. (اؤنجه كاراكتئر ديوارداكي ساعاتا دا ايشاره ائتميشدي.)

اينديسه دئمه­لي، اؤيكوده يارانان فضالار، بير آماج اساسيندا دئييل، كاراكتئرين بئيینسل دورومو و دويغولاري اوغروندا ياخشيجاسينا ايمگه­له­نيب­دیر. دئمك، اوخوجو بيلمير قادين موزيكي دينله­مكده، هانسي دهشتلي آن­لاري خاطيرلايير و بونو يالنيز اؤيكونون سؤيله­ييجيسي - ائلجه بيلَن (داناي كل)- بيلير. باشقا بير پارچادا، كاراكتئر ايستي چاي ايچمكله ايچينده حيس ائتديیي بوزلاغي اَريتمه­يه چاليشديغيندا، او بوزلاغين هاردان، ندن و هانسي اولاي­لاردان ايرَلي گلن ندن­لري آچيقلامير.
بير نئچه پارچادا دا، قادينين روحي دورومو دئپرئسيونا (افسردگي) چئوريلير:

"ائو قارانليغين ايچينده..."، "ساچ­لار ائله بيل آي­لاردير سو اوزو گؤرمه­ييب..."، "حزين بير موزيك سسي ائشيديلير..."

دئمه­لي، بونلارين هاميسي­نين نَدنيني، سؤيله­ييجي- ائلجه بيلن (دانای کل) - بيلير و قيسا دئمك ايسته­سك، اوخوجو كاراكتئرين دويغو دورومونون ندنيني تاپا بيلمير.

بوردا، یازیچی، سيماور، بوخار، چاي و فينجاني اون دؤنه تصويره چكمك­له، بونلاردان بير "موتيف" كيمي يارارلانيب­دیر. "موتيف" ((motif يا "موتيو"، دئمك بير اؤلكه­نين ادبياتيندا اؤزَل بير قونو و يا بير ياپيتدا تكرارلانان اؤزَل بير عنصردور. "موتيف" عموميت­له معنوي­دير، آمما بير يازيدا بير سؤزجوكه، قونو و اؤزَل بير عيبارته تأكيد اولونوب، تكرارلانماغينا دا "موتيف" دئييلير:

"اليني فينجانين اوستونده ساخلايير..."، "بوخار بارماق­لاري آراسيندا..."، "ال­لرين سيماورين بوخارينا توتور..."، "قيرميزي فينجاني گؤتورور..."، "چاينيكدن چاي سوزور..."، "فينجاني بارماق­لاري آراسينا آلير..."، "صوبحدن اوچ چاينيك چاي دَمه قويوب..."، "ياريمچيليق فينجاني اوزونه ياپيشديرير..."، "فينجاندان قالخان بوخاري حيس ائدير..."، "بير فينجان دا ايچسَم..."

آمما دئمه­لي، تكرارلانان مضمون­لار بير آنلاملي قاعيده و بير بَللي و گوجلو آماجلا سونوجلاناندا، ايشله­نيلمه­سي داها يئرلي اولور. بوردا سيماور، بوخار، چاي و فينجانين تكرارلانماسي، گوجلو و آنلاملي بير قاعيده اساسيندا دئييل و بير آماجا دا سونوجلانمير. يالنيز، بير قادينين اوخوجويا ندني بللي اولمايان گؤزلم، يالقيزليق و داريخمالاريني اوزه چكير.

ايچَريك (محتوا) و قونو (موضوع) باخيميندان دئمه­ليیَم، قادينين پرده آرخاسيندا گيزله­نيلن ماجرالار و سيرلريني بولماق اوچون، يازيچي اوخوجويا بير ايپ اوجو وئريب:

"جاواب­سيز زنگ­لري­نين سايي اليندن چيخيب..."

بوردا، كاراكتئر ائله بيل كيمسه ايله كوسوب، ساواشيب، كيمسه­دن قورخوب، يوخسا اؤزونو اوندان گيزلتمك ايسته­يير. يوخسا بوتون دونيايلا ايلگيسيني كسيب­ديرمي؟! دئمك، بوردا، اوخوجو قادينين يالقيزليق، اينتيظار، داريخماق، دئپرئسيون مسأله­سيني چؤزه بيلمير.

بو ايبهاملا ياناشي، اؤيكوده ايمگه­له­نن كاراكتئرلر، قونو و ايچَريك­له بوتونلشه بيلمه­ييب، اؤيكو اويغون بير چرچيوه­یه سالينماييب­دير. اوخوجو، اوجا بويلو آغ كؤينكلي اوغلاني، ائوده­كي قاديني و قاسيم عَمي­ني بير بيرينه ايلگيلنديره بيلمير.

اؤیکونون ياخشي فضاسازليغينا باخاراق، حئييف كي ياخشي پرداخت اولونماييب­دیر. منجه، بوردا، اؤيكونون فضاسيیلا اويغون "خيانت"  قونوسونا پرداخت اولونسايدي، (قاسيم عمي­ني قادينين اَري ائتمكله) و قادينين ايچ دارتيشمالاري (ويجدان و سئوگي) تصويره چكيلسه­يدي، داها ياخشي اولاردي.
سوندا دئمه­ليیَم، بو اؤيكونو، سايين "ساراي محمدرضایی"ـنین بيرينجي اؤيكوسو اولدوغونا گؤره و دانيشماغا چوخ سؤزو اولدوغو اوچون، گئرچكدن ده اوغورلو بیر اثر کیمی دَیرلندیرمک اولار. بو اساسدا، "سارای خانیم محمدرضايي" جينابلارينا تبريك دئييرم.