تنقید 23. اؤتَری باخیشلار (کامئنت یازیلاری/ نادر ازهری، ایلقار مؤذنزاده، رضا کاظمی)
مین بیر گئجه:
ـ سون گونلرده، نهایت "یاشماق سایبر درگیسی" ده یاییملاندی. بو درگینین بوتون امکداشلارینا داها بؤیوک اوغورلار آرزوسویلا، ـ بو سایتین آچیلیشینا گؤره ـ بیر اوخوجو کیمی ایلک اؤنجه اؤزومه، سونرا ایسه هر هانسی ادبیاتسئور اوخوجویا گؤزلَریمیز آیدین دئییرم. سایین یازیچی "حامد احمدی"ـنین ادبی باشیازارچیلیغییلا بوراخیلان بو الکترونیک درگینی اوخوماق اوچون، بو آدرسی تیکلهیه بیلَرسینیز: http://www.yashmaq.com/
ـ "اؤیکوجوک ۱۴" باشلیغی آلتیندا یاییملانمیش "بستنیچی اوغلان" حیکایهجییینی یاییملادیغیمدان سونرا، کامئنتلر بؤلومونده چوخ دَیرلی باخیشلارلا اوز اوزه گلدیم. گؤستریشلرینی اَسیرگهمهدیکلرینه گؤره، بوتون سئوگیلی یازیچی ـ اوخوجولارا اؤز سایغیلاریمی بیلدیرهرک، سایینلار "نادر ازهری" و "ایلقار مؤذنزاده"ـنین اؤتَری باخیشلارییلا بیرگه، اؤیکوجوکله باغلی یازدیغیم بیر یازینی دا بیرلیکده بوردان اوخویوروق:
***
نادر ازهری: بوتون اؤنم، دوندورمانین اَریمهییندهدیر البتته. دوندورمالارین اَریمهیی، قونونو تام بَسیطلیغی ایله دراماتیک دوروما سوخور، او دا ایکی دوزئیده: بیریسی رئال دوزئیده، یعنی دوندورما ساتان اوغلانین اولانقالان آزاجیق یاتیریمی ایتیب باتیر و اوندان اؤنَملیسی سانکی دوندورمالارین اَریمهیی رئال حیاتین اَسکیک و آجیماسیز قوراللارینین صاف و رومانتیک ایلیشگیلر قارشیسیندا اؤز دایانیشما و دوزهنینین ایتیرمهسینی قانیتلاییر. دئمک، بو اؤیکوجوک دوندورمانی دوغال فورمادا، بیر سیمبولا دا چئویریر. بورادا، اؤیکوجویوموزون صینیفسال قونویا دا سورتوشمهیینی آنیمسامالیییق. باشقا یؤندن، اوخوجونون آرتیقتاماهلیغی جاوابسیز دا قالا بیلیر. اؤیکوجوکده قیزین دورومو سونونا قدَر ایضاح اولونور و سونا چاتیر؛ آمما گرَکلی اولمایاراق، کئشکی اونون دویغوسوندا دا، بیر دراماتیک اولایی یاشاردیق. آنجاق بو ایش گوجسوز فورمادا حیاتا کئچیرسه، اؤیکوجویون بوتونونو محو ائده بیلیر. سون اولاراق، بو اؤیکوجویون قونوسو اینسانلارین ایلیشگیسی اوزره و جیفت قارشیلیق دوروموندا یازیلمیشدیر.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
اؤنم: اهمیت/ قونو: مؤوضوع/ دوروم: موقعیت/ دوزئی: سَویه، ساحه/ یاتیریم: سرمایه/ قورال: قاعیده/ ایلیشگی: رابیطه/ قانیتلاماق: آنلاتدیرماق، بیر نؤوع خاطیرلاتماق، باشا سالماق/ دوغال: طبیعی/ جیفت قارشیلیق: تقابل دوگانه/
ایلقار مؤذنزاده: هر اؤیکوده (حئکایهده) بو کؤکسل اصلییته دیققت ائتمهییمیز گرَکلیدیر:
یازیچی اؤز بللی مقصود و آماجینی یئتیرمکده، نه قدَر اوغور قازانیب؟
اؤیکو بونو دئمک ایستهییر: یوخسول بیر بستنی (دوندورما) ساتان اوغلان، سئوگی و سئویب سئویلمَک دویغولارینی نئچه آنلار اله گتیرمک اوچون، ("ازهری" جینابلاری دا قئید ائتدییی کیمی،) بوتون یاتیریمینی دا الدن وئرمهیه حاضیر اولور و یا یوخسول بیر اوشاق، قیسیق بیر زاماندا دا اولموش اولسا، شَن آنلاری یاشاماغا، آغیر هزینهلر اؤدهییر.
بو اثری گؤزهللَندیرن، اؤیکوجویون سونوندا بستنیلرین اَریمهییدیر. بوردا، بستنینین اَریمهییندن چوخلو یوزوملار ائتمک اولار. یوخسوللوقدا یاشایان بیر اوشاق نه قدَر پول قازانسا دا، سئوگی و اَیلنجه نیازلارینی آرادان قالدیرماغا، بوتون وارلیغیندان واز کئچمهلیدیر و یا بستنیلری اَریدن گونش دئییل، قیز ـ اوغلان آراسیندا یارانان سئوگینین حرارتیدیر! و ...
"رضا کاظمی" بوردا فقر و یوخسوللوق ژانرینا باشقا آچیدان باخماقلا و یوخسوللوغون ایچینده سئویملی بیر سئوگی یاراتماقلا، فورم باخیمیندان، گؤزَل بیر اثر یاراتماقدا اوغور قازانیبدیر.
"بولود مرادی" جینابلارینین دئدییینین تَرسینه اولاراق، دئمک ایستهییرَم، بیر ـ ایکی اؤزهللییی نظرده آلماساق، بو یازی مینیمالیسم سَبکیندهدیر و چوخلو چئشیدلی چَرچیوهلر ایچیندن، "مینیمال فیکشن" (یالنیز "مینیمال" دئمک یالنیشدیر) و یا "fast fiction" قالیبینه یاخیندیر. بو نَدنلره گؤره، من بو یازینی مینیمال سَبکینده یازیلمیش بیر اثر آدلاندیریرام:
a- ساده و سرراست بیر طرحی وار.
b- مضمون و ایچَریک بوروشدورولماییب و ایچ ـ ایچه دئییل.
c- اصلی باخیش، بیر اولایین اوستوندهدیر و بیر بؤیوک رویداد باش وئرمیر.
d- رویداد قیسا بیر زامان و مکاندا باش وئریر.
e- مکان دَییشیلمهسی یوخدور.
f- ناغیل یاشامدان کَسیلمیش بیر پارچانی ایفا ائتمکدهدیر.
g- مینیمال ناغیللارد ]اؤیکوجوکلرده[ طرحین کانونو بیر شخصیت یا بیر اؤزَل اولایدیر (بستنیچی اوغلان و توپ اویناماق) و یازیچی دوغال اولاراق، شخصیته پرداخت ائلهمیر و اوشاغین یاشامیندان یالنیز بیر اؤزَل لحظهنی ائکرانا قویور.
آمما آخساقلیق (البته منجه!) باخیمیندان بیر نئچه نکتهنی آرتیرمالییام:
1- بو قالیبلرده، یازیلارین سونو چوخ اؤنملیدیر و سوندا یازیچی اوخوجونو دیسکیندیره بیلیرسه، دئمک داها چوخ اوغور قازانیر، آمما بوردا ناغیلین سونو اوخوجونو چوخ ماراقلاندیرمیر.
2- بو سایاق یازیلاردا یازیچی عاددی بیر اولایی غیر عاددی بیر اولایا چئویریب، یئنی تجروبهلر اورتایا گتیرمهلی و اوخوجونون دوشونجه، دویغو و فیکیرینی آلیشدیرمالیدیر. آمما بوردا عاددی بیر اولای غیرعاددی بیر اولایا چئویرلمیر.
3- اوخوجو ایلک باشلانیشدان سطیرلرین سونونا قدَر، صبیرسیزلیکله ناغیلین سونون گؤزلهمیر، یعنی ناغیلین دراماتیک گئدیشینده و یارانان چکیشبکیشینده، اوخوجویا یئتَرینجه اشتیاق یارانماییب و باش وئرمیش اولای اوخوجونو راضی ائتمیر (قیزین او سایاقدا چیخیب گئتمهیی کیلیشهدیر). اوخوجو سونونا چاتماغا هیجانلا تلَسمیر و ناغیلین فضاسیندا اوخوجو بیر بولماجانی چؤزوب سئوینَن بیریسی کیمی اولمور.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
آماج: هدف، مقصد/ اوغور: موفقیت/ اَیلنجه: تفریح/ نَدن: سبب، عیللت/ اولای: حادیثه/
رضا کاظمی: Flash fiction آنلامیندا ایشلهنن "اؤیکوجوک"، "اؤیکو" دئییلسه ده، اونون تعریفینده آنجاق اؤیکو سؤزجویوندن یارارلانماق مجبورییتینده قالیریق! اؤیکوجوک بیر صحیفه، نئچه سطیر و یا حتتا نئچه سؤزجوکدن عیبارت اولان لاپ قیسا اؤیکویه دئییلیر. ]سون ایللرده، بعضی یازیچیلاریمیزین طرفیندن، او جوملهدن سایین مرتضا مجدفر، سایین حمید آرغیش، سایین ایواز طاها و باشقالاری طرفیندن اؤیکوجوک سؤزجویو عوضینه "بایاتی کیمی حئکایه"، "کیبریتی حئکایه"، "کیبریتلیک حئکایه"، "ان قیسا حئکایه"، "حئکایهجیک"، "حیکایهجیک" و بئله کیمی سؤزلر ده ایشلهنمیشدیر.[ اؤیکوجوک یازماقدا، ایجاز صنعتینی باجارماق چوخ اؤنملی ساییلیر؛ آمما قیساجا یازیلمیش هر اؤیکویه (حتتا مینیمالیست اؤیکولره) اؤیکوجوک دئمک اولمور. ایلک باخیشداکی اوز اوخشارلیقلارینا باخمایاراق، اؤیکوجوکله "قورغو" (Plot، طرح) ایکی باشقالانان قونولاردیر. قورغویا دورغون دورومون توصیفی دئدیییمزده، اؤیکوجوکده (و اؤیکوده) بو دورغون دورومون آخیب روایت اولدوغونو گؤروروک...
[ به عنوان شهروندی ایرانی که ادبیات تنها دلمشغولیش میباشد، همواره به این جمله کافکا اندیشیده ام که روزی گفته بود: "من فقط ادبیاتم!..." در قالب یک وبلاگ آنهم در حوزه ادبیات داستانی، "مین بیر گئجه" پیش روی شماست. ]