بیزیم اؤیکو 35. (سس­سیزجه آشاغی سورونَن پیلله­لر، رقیه کبیری)

سس­سیزجه آشاغی سورونَن پیلله­لر

رقیه کبیری

 

 

آخشامدی. هر کسین آددیم­لاری ایسه ائوینه ساری. او آستا-آستا گئتدییی هر گونکو یئره آددیملاییر. نئچه ثانیه دایانیر. کیفینده­کی مانتونو چیخاریب بوکدویوندن سونرا، یئنیدن یئرینه قایتاریر. کیفی ده بو بیری چیینیندن آسلاییر.

دریندن نفس آلیر. شیرین قوخولار کؤکسونه دولور. اوزاقدان جوت باجی­لاری قنادی­نین قاباغیندا گؤردویونده، شیرین نفسی تورشا چالیر.

نئچه آددیمدان بیر، یانجاق­لارینا ییغیشان مانتوسونو آشاغی چکیر. جوت باجی­لاردان اؤتوب، قنادی ‌ایله ساندویچی‌نین آراسینداکی دووارا سؤیکه­نیر.

خیاوان دالغالانیر تر-تله‌سیک گئدیب-گلن آدام­لارلا. اوتوماتیک کؤرپونون پیلله­لری سس‌سیز آشاغا سورونور.

قیز، اورَیینده کؤرپودن آشاغی سوروشَن کیشی­لری ساییر؛ بیر، ایکی، اوچ... آلتی، یئددی،... اون­بئش... ایییرمی... 

ادامه نوشته

تنقید 30. (هؤرولموش اؤیکو، بیز و کاظمی!/ ابراهیم عادل­نیا)

مین بیر گئجه: اونونلا "تنقید ۲۹"ـدا تانیش اولدوغوموز سایین ابراهیم عادل­نیا، ۱۳۸۸ ـین اسفند آییندا "حوزه هنری" و "حفظ و نشر آثار دفاع مقدس" قوروم­لاری­ برپا ائتدییی بیر اوتورومدا بو یازینی اوخوموشدور. اونا بَسله­دیییم سایغیلاریملا بیرگه، "بیزیم اؤیکو ۳۴" باشلیغی آلتیندا گئدن حیکایه ایله ایلگیلی اولان بو تنقیدی بیرلیکده اوخویوروق.

***

 

هؤرولموش اؤیکو، بیز و کاظمی!

)نگاهی  کوتاه به داستان کوتاه «هؤرولموش خاطیره­لر، من و آتام»، نوشته­ی رضا کاظمی(

 

ابراهیم عادل­نیا

 

داستان "رضا کاظمی"  داستان «هؤرولموش خاطیره­لر، من وآتام» نیست، بلکه داستانی است که نوشته نشده است.  ]بیزیم اؤیکو 34.[ پنهان سطرهایی است زیر آب که قرار است خواننده از موضع مخاطب از یک سو و نگارنده از موضع منتقد از دیگر سو، از زیر آب بیرونش بکشند. چرا که به نظر می‌رسد کاظمی در این داستان به شدت وفادار به نظریه داستان "ارنست همینگوی" است. همان جریان معروف کوه یخی که هفت هشتمش زیر آب است؛ نظریه­ای که به نویسنده توصیه می­کرد اگر از عمل حذفی که انجام می­دهد مطمئن باشد می­تواند همه چیز را حذف کند و ببیند که قسمت حذف شده چه قدرتی به داستان می­دهد و برای این نظریه چقدر داستان خوب و بکر که ننوشت. به خاطر بیاورید داستان «گوشه­ای روشن و پاک» یا داستان «آدم کُش­ها»یش را ... و شاید نه، که حتمن خواسته است هم متعهد به عملی کردن حرف "آنتوان چخوف" باشد که قبل تر از "همینگوی" اعتقاد داشت نویسنده پس از نوشتن باید اول و آخر داستانش را پاک کند و کاظمی اطاعت کرده و اول و آخر داستانش را پاک کرده است. اما اگر نویسنده دستش بلغزد و از وسط‌های داستان هم پاک کند چه؟ ...

ادامه نوشته

بیزیم اؤیکو 34. (هؤرولموش خاطيره‌لر، من و آتام/ رضا کاظمی)

مین بیر گئجه: آشاغیداکی اؤیکو، "لاپ او اوزاق­لاردا" کیتابیندا گئتمیشدیرسه ده، سایین "ابراهیم عادل­نیا"نین یئنی­جه یازدیغی تنقیدینه گؤره یئنه سیزین قارشینیزدادیر.

                                                    ***

 

          هؤرولموش خاطيره‌لر، من و آتام

رضا کاظمی

 

 

شهيد «مهدي باكري» و باشقا عزيز شهيدلريميزه:

هر نه، آتامين ساققاللي يولداشي‌نين ائويميزه گلديييندن سونرا باشلاندي. كيشي بارداشيني قوروب باشيني آشاغي سالميشدي. ائله تور توزلو دؤيوش پالتارييلا دوروب گلميشدي. آتامين تركش‌له اؤلدورولمه‌سيندن دئدي. سنگرداشي‌نين يانيندا اوتورموش، خاطيره تعريفله‌ييرميش. قومپارا نئچه متير اويانليق پارتلاييب، تركش‌لري‌نين بيري دوشور آتامين سؤيله‌دييي خاطيره‌لري‌ اورتاسينا. آنام اينانمادي. اؤزونو چادرايا بوكدويو حالدا، آياغا قالخيب چاي گتيرمك اوچون مطبخه ساري گئتدي. هئچ زاد دا دئمه‌دي. يالنيز، ايستيكاني دولدورا دولدورا مندن قند قابي‌نين يئريني سوروشدو. قونشو قادين‌لاري، هاميسي قارا گئيينيب سيرايلا اوتاق‌لاريميزا دولوردولار. آنام ائو پالتارييلا او يان بو يانا يورويوردو، قندقابي‌لاري دولدوروردو. آروادلار نه قدَ‌ر اونا ياس كؤينه‌يي‌نين گئيمه‌سيني يالوارديلار، گئيمه‌دي. اونلارين قاباغينا چاي توتا توتا، گؤزلري‌نين ايچينه دونوخوردو. منه دئييردي، آتان، سون مكتوبوندا بو تئزليييه قاييتماسيندان يازميش. يولداش‌لاري‌نين بيري دئدي، ائله رحمتليك سيزه مكتوب يازا يازا شهيد اولدو. قومپارا باشيني قوپاردي، قورتارماميش مكتوبونو دا يئل آپاردي. هر نه توز تورپاق ايچينده ايتدي، باجي. قادين‌لار اوخشاما اوخوماغا باشلاديلار، باش‌باشا وئريب آغلاشديلار...

ادامه نوشته

تنقید 29. (حضور قاطع مرگ، ابراهیم عادل نیا)

مین بیر گئجه: "بیزیم اؤیکو ۳۰"ـدا گئدن سایین محمود مهدوی­نین "ایییرمی دؤرد آغ اولدوز" حیکایه­سی، مین بیر گئجه­ده یاییملاناندان سونرا، اؤیکوسئور اوخوجولار طرفیندن بیر بیریندن فرقلی اولان تَپکی­لر[عکس­العمل­لر] چاتدی. بو اؤیکویه گؤره یازیلمیش تنقیدلرین بیری ده سایین ابراهیم عادل­نیانین دَیرلی یازیسی­دیر. بو تنقید، ۱۳۸۸ ـجی ایلین اسفند آییندا اردبیلین هنری حوزه­سینده کئچیریلمیش ادبی بیر اوتورومدا اوخونموشدور. ابراهیم عادل­نیا (اردبیل، ۱۳۵۹) تنقیددن علاوه، شعر ساحه­سینده ده اوزون ایل­لر چالیشیب، ایران سویه­سینده ایسه اؤنملی ادبی اؤدول­لر (او جومله­دن "خط سوم"، "شب­های شهریور"، "شعر و قصه جوان"، "دانشجویان کشور" و ...) قازانمیش­دیر. تورکجه و فارسجا "دیازپام­لار چییینینده یوخولاریم" و "مرگ، یکدست سفید می­پوشد" شعر توپلولاری دا یاخین گله­جکده چاپ اولوناجاق اونون ایلک شعر کیتاب­لاری­دیر. آیری بیر یئرده چاپ اولمادان، تنقیدینی مین بیر گئجه­دن یاییملادیغینا گؤره ال­لرینه ساغلیق دئیه­رک، اونو بیرلیکده بورادان اوخویوروق.

***

     

حضور قاطع مرگ

(نگاهی به داستان «ایییرمی دؤرد آغ اولدوز»، نوشته محمود مهدوی)

 

ابراهیم عادل­نیا

 

 

آنکه می­خندد، هنوز خبر دهشتناک را نشنیده است. «برتولد برشت»

تنها نتیجه مواجه ما با ادبیات و داستان جنگِ این سال­ها، تنها کولاژی از تصاویر پاکیزه است از آدم­هایی که از خصایص بالای انسانی برخوردارند. آنقدر آسمانی و دست­نیافتنی که باورکردنشان بسیار مشکل می نماید.  قهرمانانی که با رشادت تمام و رشک­انگیزی بسیار بر بلندای قله­ها ایستاده­اند. ایضا بگیرید این موارد را در تمام زمینه­های هنری­مان از سینما و تئاتر گرفته تا نقاشی و عکاسی و غیره. تحقیقن به همین دلیل است که در طول این سال­ها به کمتر داستان یا فیلمی بر می­خوریم با موضوع جنگ، منتها با آدم­هایی معمولی که کنش و واکنش­هایی از جنس زمین و اطراف خودمان داشته و ملموس و باورپذیر باشند. (استثنائات را بگذاریم کنار که به قول "محمود دولت­آبادی" هیچ­وقت شامل قاعده نمی­شوند.)

 هنر این چند سالِ ما به طور اعم و داستان نویسی ما به طور اخص، نتوانسته­اند  ماجرا را آنچنان­ که باید و شاید واقع­بینانه ببینند. چه به لحاظ کیفی و چه به لحاظ کمی. با توجه به پتانسیل یسیار بالای جنگ برای خلق و تولید آثار داستانی، به دلایل بسیار که خارج از حوصله و بحث این نوشته است، کم داشته­ایم یا اصلن نداشته­ایم آثاری که در خور توجه بوده و قابل عرضه و پخش برای مخاطب جهانی باشند؛ از نوع "جنگ و صلح" و "وداع با اسلحه­ها" و از این قبیل. همه آن استثنائاتی هم که تولید شده، اگر مثال­شان بزنیم زیر غبار حاشیه­هایی که برایشان بوجود آمد گرفتار آمده و دیده نشدند و اگر هم شدند، جریان­ساز نشدند. آثاری که در خوش­بینانه­ترین حالت ممکن به انگشتان دو دست نمی­رسند و همان­ها هم بیشترشان به خاطر جسارت­شان در پرداخت موضوع بوده که مطرح بوده­اند نه به دلیل خصوصیات بارز تکنیکی و اجرایی. هر چند  آثاری در خور توجه هم بوجود آمده­اند اما نه تا حدی که ژانری به نام داستان­نویسیِ جنگی همپای سایر ژانرهای دیگر به وجد بیاید...

ادامه نوشته