انتشار نخستین اثر از نخستین داستان نویس اردبیلی

انتشار کتاب احمد صادقی اشرافی (الف. نورانلی)

نخستین داستان­نویس اردبیلی سی سال پس از مرگش؛

راوی رازهای زندگی گمنام نماند

 

خبرگزاری مهر: بعد از گذشت 30 سال از درگذشت اولین داستان نویسِ تاریخ اردبیل، نخستین مجموعه داستانی احمد صادقی اشرافی با عنوان "قیزیل آتیم و باشقا اؤیکولر" به همت دوستان و خانواده­اش منتشر شد تا راوی رازهای زندگی گمنام نماند.

 

                

 

 

 

به گزارش خبرنگار مهر، تاکنون از احمد صادقی اشرافی ملقب به "الف.نورانلی" که پیش از این برای اولین بار زندگی هنری و ادبی و تاثیر وی بر ادبیات استان در قالب گزارشی تحت عنوان "گمنامی اولین داستان نویس اردبیل/ راوی رازهای زندگی در گنجینه معنوی" در خبرگزاری مهر منتشر شده بود، هیچ کتابی چاپ نشده بود.

وی که از پیشتازان هنر داستان نویسی اردبیل است، در طول حیات خود به دلیل دیکتاتوری فرهنگی حاکم از سوی رژیم پهلوی موفق به چاپ آثار خود نشد. پس از فوت وی نیز آثار این نویسنده موفق به چاپ نشده بود.

این نویسنده که از اعضای انجمن نویسندگان آذری مقیم تهران بود، برخوردار از آثار ادبی است که به عقیده کارشناسان این حوزه جزو نمونه های کیفی آثار ادبی این استان و کشور محسوب می­شود. چنانچه انتشار این مجموعه با استقبال دوستداران ادبیات داستانی مواجه شده است.

این کتابِ نویسنده اردبیلی با عنوان "قیزیل آتیم و باشقا اؤیکولر" با مقدمه فرهاد ابراهیمی، صالح عطایی و رضا کاظمی چاپ و هم اکنون در اختیار علاقمندان به آثار داستانی قرار گرفته است... (لطفن بقیه متن را در "یازی­نین آردی" بخوانید.)

 

 

ادامه نوشته

جایزه ادبی تبریز

             بخش مربوط به سومین جایزه ادبی در سایت سازمان فرهنگی هنری شهرداری تبریز   

 

تنقید 42. (قورولوش اوزره قورولان اؤیکو, شریف مردی)

«لاپ او اوزاق­لاردا» کیتابیندا گئدن بیر اؤیکونون یئنیدن اوخونوشو؛

قورولوش اوزره قورولان اؤیکو

شریف مردی

 

 دیل و روایت باخیمیندان "رضا کاظمی"نین "شکَری چوخدو بو قهوه‌نین" اؤیکوسونه یاناشساق، گؤزه چارپان بیر نئچه نؤقطه ‌ایله راستلاشاریق. بو یازیدا، آماجیم اونلارین وورغولاماسی­یلا آچیقلاماسی اولاجاق­دیر. بوردا گئدن باخیش­لاریمی دا,"محمد غفاری" اونو "زبان‌شناسی و رُمان" آدی­یلا فارسجایا چئویرمیشRoger Fowlerـین Linguistics and the Novel آدلی کیتابیندان آلمیشام. ⁽¹⁾

یازیمدا دؤنه دؤنه اؤیکونون بعضی جومله‌لرینه قاییتدیغیما گؤره، او جومله­لری ـ آشاغیداکی کیمی ـ نؤمره ایله تانیتدیرماق ایستَردیم:

1 : کیشی قولاغینی اونون قارنینا دایادی. 2 : ـ «آغریسی زادی یوخدور؟» 3 : او، اَیلشدییی یئرده. 4 : گؤزونو زیلله‌میشدی تلویزیونا. 5 : ـ «نوچ!» 6 : «گرَک مطبده قالیردیق»، کیشی دئدی. 7 : باشینی اَیدی آشاغا. 8 : کیشی‌نین اوزونده­کی ایکی گونلوک توک­لری، قارنی­نین دَری­سینه سورتولوردو. 9 : اورتا بارماغی ایسه گؤبه­یینی قوردالاییردی. 10 : سول اَلی بئلینده گزیردی. 11 : کؤینه­یینی چکدی آشاغا. 12 : اری­نین باشی اونون کؤینه­یی آلتیندا قالدی. 13 : شیشمان قارین دئدی. 14: ـ «قور قور سسی گلیر بوردان!» ...

ادامه نوشته

بیزیم اؤیکو 49. (من و او گونلر، سعید فیوضات)

مین بیر گئجه: سعید فیوضات (اردبیل، 1349). تقریبن یوز ایل بوندان قاباق، اولو باباسی رحمتلیک "میرزه یوسوف"، رحمت­لیک "تربیت" ایله بیرگه اردبیلین ایلک مدرسه­­لریندن بیری­نین تَمل داشینی قویور. اؤزو دئمیشکن یئددی آرخاسی معللیم ایمیش. تبریز دانیشگاهیندا مکانیک اوزره مهندسی­ اوخویوب، اردبیلین لاپ آدلی - سانلی ارشد مهندس­لریندن ساییلیر. 1365- جي ايلدن بَری شعر يازسا دا، اؤیکو یازماغی آنجاق تزه باشلاییب­دیر. بيرينجي کیتابی، 1392 ـده یاییملانمیش «اونوتما مني» آدلی شعر توپلوسودور. «من و او گونلر» ایلک دؤنه اولاراق، "مین بیر گئجه"دن یاییملانیر.  

^***

من و او گون­لر

سعید فیوضات

 

«"گئن­گونبَز¹ "ین باجاسیندا بیریسینی گؤردوم. قولاق­لارینی شَکله­میشدی، ائشیتدییینی یازیردی... »

بیریسی قاباغیمی کسدی. پیچاغی چیخاردیب  منه وئرمک ایسته­دی. باخدیقجا لاپ آوارا قالدیم. آغزیم آچیق قالدی. پیچاغی آلماق ایسته­مه­دیم. گولومسوندو. نَدی، اؤلومه یئریکله­یَن من ایدیم؟ تئز اول آل اَلینه پیچاغی. هئچ اینانا بیلمه­دیم. اؤلومه یئریکله­دیییم چاغ­لاردان چوخ کئچمیشدی. او گئجیکمیشدی. حالیم هئچ دئمه­یه گلمز ایدی. دئدی: نه­یه باخیرسان؟ ائله بیلیرسن یوخوداسان؟ دئدیم: یوخودا اولاندا دا بئله ایش­لر باشیما گلیب. سونرا قیشقیردیم. آخی بئله یوخولاردا قیشقیراندا، سَسیم باتیردی. تَرپشه بیلمیردیم. زوران - گوجَن اَلیمی اوزادیردیم. آمما بو دؤنه سَسیم بوغازیمدا بوغولمادی، هئچ، لاپ کوچه­نی دولدوردو. بو دؤنه، نه اؤزومو یوخولو سانا بیلیردیم، نه ده اؤزومو او یولا وورا بیلیردیم. هله اینتحار قدَر بؤیومه­میشدیم. هر دن، بیر ناغیلی قوراشدیرمیشدیم. نه بیلیم داوا یئدیم اولمادی. مریض­خانادا منی قورتاردیلار... یوخسا بئلنچی سؤزلر.

ادامه نوشته

یک عکس، یک خاطره (2). جشن تولد یک کتاب

                          

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، سومین جلسه از سلسله جلسات «جشن تولد یک کتاب» عصر دیروز، دوشنبه 6 آبان، در تالار سخن حوزه هنری اردبیل برگزار شد.

به گفته رضا کاظمی، نویسنده و مسئوول کارگاه داستان‌خوانی حوزه هنری استان، چاپ هر اثر داستانی یک اتفاق فرخنده است که نباید از کنار آن بی‌تفاوت عبور کرد. وی افزود: «جشن تولد یک کتاب» بهانه‌ای است برای آن‌که تلاش‌های ادبی نویسندگان شهرمان را هر چند اندک ارج نهیم و امیدواریم که این برنامه‌ها رفته‌رفته در این شهر به یک سنت تبدیل شود...

ادامه نوشته

تنقید 41. (گؤستَرمک چالیشماسی/ سورَجدن اولایا، آیدین ضیایی)

گؤستَرمک چالیشماسی

(سورَجدن اولایا)

رقيه كبيري‌نين «ايچيمده­كي قيز» اؤیکو توپلوسونا قيسا بير باخيش

 آيدين ضيايي

 

"رقيه كبيري"‌نين اؤیکو توپلوسو یازیچی بیر قادينین باخيشي اساسیندا یازیلان اثردیر. بوردا، یازیچی، قادينين یان - یؤرَسینده باش وئرن­لره نیسبت باخيشينی، ها بئله اونلاری نئجه گؤردويونو قلمه چکمه­یه چالیشیر. رقيه كبيري بو کیتابدا اؤز ياشاییشینی قادين ياشاییشی­یلا بيرلَشديرير، بونون سونوجونو كاراكتئرلري­نین آلین­یازی­سیندا يامسیلاییر. او قاديني گؤستَرمه‌یه چاليشير. قادينين نئجه اولدوغوندان دانيشمير، نئجه ياشامالي اولدوغو دا اونون دغدغه‌سي دئييل؛ او گوزگو كيمي قاديني و اونون نئجه ياشاديغيني گؤستَرير... بو اوزدن ده، بيز، بو توپلونو، یالنیز، فئمينيستي بیر يازي كيمي گؤرموروك. اؤیکولری اوخودوقدان سونرا، ذهنیمیزی اؤزونه مشغول ائدن موضوع، «قادينلیق»، و اوندان دا اؤنملي، بو قادين‌ليغي «گؤسترمک» چالیشماسی­دیر...

ادامه نوشته

1001 تبریکلر!

مین بیر گئجه: چندی پیش پایگاه اطلاع­رسانی "جایزه ادبی صباحی" با معرفی اثر برگزیده این جشنواره اینترنتی به کار خود پایان داد (1392.9.1). مین بیر گئجه به خاطر علائق مشترک داستانی، ضمن تبریک مجدد برگزاری موفق این جشنواره به دست­اندرکاران گرامی آن، به دلیل اهمیت متن حامد احمدی (یکی از اعضا محترم هئیت داوران و از داستان­نویسان نام آشنا) بار دیگر شما را به خواندن آن دعوت می­نماید.   

***

 

حیکایه­میزدن دانیشاندا نَدن دانیشیریق؟

"صباحی اؤیکو اؤدولو"نه گؤره آچیقلامالار

حامد احمدی

 

نم هانسی یازیچیدان اوخوموشدوم: «بیر یازیچی‌نین گؤزل خاطره‌لریندن بیری، اؤز چاغداش‌لاری­نین اثرلرینی اوخوماق ساییلا بیلر». آذربایجانیمیزین ادبیاتیندا کیتاب قیتلیغی، درگی یوخلوغو و بیر آز دا تنبللیک (چالیشیرام بیراز ادبلی یازام!)، اؤز اثرلریمیزی اوخوماق فورصت‌لرینی گئتدیکجه آزالدیر. بیر یاندان دا شعرین حیکایه‌یه غالیب گلمه‌سی و ادبیاتچی‌لارین چوخونون شعر آلانیندا آت چاپدیرماغی، حیکایه گؤیونو تبریزین گئجه‌لرینه تای اولدوزسوز بوراخیر. بو آرادا گاهدان بیری­لری­نین ماراقلانیب بیر حیکایه فستیوالی قورماغی، بارات گئجه‌سینده فیشفیشا بازلیغا اوخشاییر و اونو دَیرلندیریب اونا اؤنم وئرمک، لاپ کیچیک گؤره‌ویمیز ساییلا بیلر. بورا کیمی بئش حیکایه یاریشماسیندا قاتقیم اولوب؛ بیرینجیسی "بیرلیک" و "یاشماق" درگی‌لری­نین واسطه‌سییله قورولموش «سونای حیکایه اؤدولو» ایدی. سانیرام سونای حیکایه اؤدولو بیزیم آذربایجاندا بیرینجی دفعه اولاراق، بیر حیکایه یاریشماسییدی. سونای‌دان سونرا، رضا کاظمی جنابلاری­نین چالیشمالارییلا «مین بیر گئجه حیکایه اؤدولو» ایشیق اوزو گؤردو. بیر دفعه ده سایین دنیوی همتی­یله قورولموش «آنامین یایلیغی» یاریشماسیندا داور اولدوم. آزادلیق رادیوسونون 2013-جو ایلده کئچیریلن ادبی یاریشمادا دا بیرینجی یئری قازانا بیلدیم. (بو اؤدولو مندن بیر ایل اؤنجه، حؤرمتلی خانیم رقیه کبیری ده قازانا بیلمیشدی.) و نهایت، بو ایلده «صباحی اؤیکو اؤدولو»نون داورلییینه فخرلندیم. بوتون بو یاریشمالاردا یئنی سس­لری ائشیتمک منی ماراقلاندیریردی...

ادامه نوشته

کسی در این شهر داستان نمیخواند!

گپ و گفتی با سایت حوزه هنری، خبرگزاری فارس و ...

کسی در این شهر داستان نمی­خواند!

 

رضا کاظمی (اردبیل، 1356) بزرگ­ترین عشق، دغدغه، و لذت زندگی­­اش را خواندن و نوشتن یک داستان کوتاهِ خوب می­داند. یک مجموعه داستان دارد به نام «لاپ او اوزاق­لاردا»، به معنای خیلی آن دورترها. «زندگی جابر ابن حیان، دانشمند ایرانی» را نیز در قالب رمان نوجوان برای انتشارات مدرسه (وابسته به آموزش و پرورش) کار کرده است. ترجمه می­کند، و بعضی وقت­ها شعر هم می­نویسد. همچنین دو سال و نیم است که کارگاه داستان­نویسی حوزه هنری استان اردبیل را می­چرخاند. این گپ و گفت نیز به همین بهانه انجام شده است:   

 

                                  

                             خبرگزاری فارس: کارگاه داستان‌نویسی حوزه رغبت‌افزا است.

                                 

 

گفتگو را با پرسشي درباره كارگاه­هاي داستان نويسي حوزه هنري آغاز مي­كنم. آيا اصولا باوري به كار كارگاهي درعرصه داستان و داستان­نويسي داريد؟ البته که به این امر باور دارم... چگونه داستان نوشتن یک امرِ آموختنی است، داستان­ها بارها و بارها قابل بازنویسی هستند و خیلی وقت­ها بهترین کسی که می­تواند در مورد اثر داستانی حرف بزند، فقط و فقط یک داستان­نویس است!   ...

 

ادامه نوشته

تنقید 40. (قادین ـشاهلیقدا بوی آتان ائرکک ـشاهلیق، شریف مردی)

قادین­شاهلیقدا بوی آتان ائرکک­شاهلیق!

رقیه  کبیری­نین «ایچیمده‌کی قیز» اؤیکوسونه فئمینیست­یانا بیر باخیش!

شریف مردی

 

(قادین­شاهلیق: زن­سالاری/ ائرکک­شاهلیق: مردسالاری/ آچی: زاویه/ چَلیشکی: متناقض/ یؤنه­لیش: گرایش/ نَسنه: شئی، بوردا اوبژه (اوبیئکت، Object) آنلامیندادیر./ بیلینج آلتی: گیزلی شعور، ناخود آگاه، Subconscious/ ایشلَک: کارکرد، Function/ گئدیش: پروسه/ سیمگه: نماد، Symbol/ گئرچک: واقعی، Real/ سؤیلَم: گفتمان/ گله­نک: عنعنه، سنت، Tradition)

          

«ایچیمده‌کی قیز»، رقیه خانیم کبیری‌نین ائله بو آددا چیخان کیتابینداکی اون­اوچ اؤیکوسوندن بیری­نین آدی­دیر. بو اؤیکویه قادین­شاهلیق بیر آچیدان یاناشساق، اوچ کاراکتئرله اوزله­شه­جه­ییک:

1ـ قادین­شاه­ رولونو اوینایان راوی­نین ایچینده‌کی قیز. فئمینیست­یانا یؤنه­لیش­لری­یله. 2ـ  ائرکک­شاهلیق آلانیندا تاپدالانان قادین راوی. 3ـ ائرکک­شاهلیق آنلامینی آندیران "جوجه جاواد".

اؤیکو بو جومله ایله باشلانیر: «یئنه ایچیمده‌کی هیجانلی قیز باش قالدیریب...»، ائله ایلک جومله‌دن راوی­نین دونیاسیندا ایچ­لَشمیش چَلیشکی‌لرله، اوسته سایدیغیم بیرینجی و ایکینجی کارکتئرلرین دارتیشمالاری­یلا  (ایکیسی بیر نفر اولسا دا!) راستلاشیریق. راوی­نین کؤهنه دردی وار. بو دردی ده ایچینده‌کی قیز اوزه چیخارتماقدادیر.

بو جومله‌ده اوچ آچار سؤزجوک وار: «یئنه»، «هیجانلی» و «باش قالدیریب».

«یئنه» سؤزجویونون ایشله‌یی، باش قالدیرماق حادیثه­سی­نین سوره‌کلی اولدوغو و دفعه‌لرله تیکرار اولماسی‌دیر. باش قالدیرماق دا فئمئنیزمین قورجالانماغیندان خبر وئریر، و بو قادین­شاهلیق راوی‌ده اؤزوندن اؤزونه‌دیر. یعنی ایلک اؤنجه، راوی اؤزونه قارشی دورمالی و اؤز قاباغیندا باش قالدیرمالی‌دیر؛  گله‌نک قوخوسو وئرن هر نه­یه قارشی!

«هیجان» سؤزجویونون آچیقلاماسیندا ایکینجی جومله‌یه باخماق مجبورییتینده­یم: «کولک قولاق­لاریمدا کوشولداییر...» دئدیم راوی کؤهنه و تیکرارلانان بیر چلیشکی‌نین ایچینده یاشاییر. بو تضادی، اؤیکونون فضاسیندا «هیجانلی» سؤزجویو ایله «کوله‌یین کوشولتوسو» دوغورا بیلیب­دیر. یعنی هیجان سیجاق حیسینی دوغورور، قیشین کوله‌یی ده سویوغو. یازار بو چلیشکی­سینی (و یا همن تناقضونو) ایچری فضانین ایستی­سی و دیشاری فضانین سویوغویلا یئرینه یئتیریب‌دیر؛ ائله بونا گؤره ده اولای قیشین کوله‌یینده باش وئریر.

آمما ایکینجی جومله‌ده آچار سؤزجوک «قولاق» سؤزجویودور. گؤره‌سن کولک نییه راوی­نین قولاغیندا کوشولداییر؟ نییه مثلن راوی­نین جانینی اوشودوب تیتره‌تمیر؟ اصلن نییه قولاق سؤزجویو اورتایا گلیب؟ (اؤیکوده هئچ بیر سؤزجویون آماج‌سیز ایشلَندییینی بیلیریک.)

راوی­نین ایچیندن باش قالدیران چلیشکیلی سؤزلر، راوی­نین قولاغیندان (سیز اوخویون باشیندان) اوخوجویا نقل اولور. راوی اؤز سسینی (ایچینده‌کی قیزین سسینی) ائشیدیر، بوندان دولایی دا «قولاق» سؤزجویو اورتایا گلیر. راوی‌نین قولاغی ایچریدن گلن هیجانلی و ایستی (بعضن ص ئ ک ث ی) سؤزلری ائشیتسه ده، ائشیکدن آنجاق سویوق کوله‌یین کوشولتوسونو ائشیدیر.

آمما قادین­شاهلیق باخیش هاردان باش قالدیردی؟ ...

ادامه نوشته

بیزیم اؤیکو 48 (قیزیل آتیم، الف. نورانلی)

مین بیر گئجه: "الف. نورانلی" (اردبیل، 1364 _ 1314) را می­توان به تعبیری نخستین داستان­نویس اردبیلی به حساب آورد که از اوخر دهه­ چهل به این سو به صورت پراکنده در انزوای کُنج خانه­اش می­نوشته است. در دوران "محمدرضا پهلوی" آثار ایشان مجال انتشار نیافت و پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز (به غیر از یکی دو داستان که به صورت متفرقه و در بولتن­ یکی از انجمن­های ادبی تهران چاپ شد)، به سبب مشغله­های کاری وی همچنان در آرشیو شخصی­اش باقی ماند و متاسفانه مرگ نابهنگامش به دلیل عارضه قلبی در سال یکهزار و سیصد و شصت و چهار، نام و آثار ایشان کماکان برای مخاطبان داستان­نویسی ما ناشناخته ماند. تاکید می­نمایم که زبان داستانی الف. نورانلی (علیرغم آثار برخی از نویسندگان نسل جوان ما که گاه به دنبال کلمات بغرنج، نامانوس و به عاریت گرفته شده از آن سوی مرزها هستند)، متاثر از زبان عامه مردم شهر خویش ـ دارالارشاد اردبیل ـ می­باشد و از این نظر (و نیز از آن بابت که بر قدمت تاریخچه داستان­نویسی شهرمان می­افزاید) نمونه خوبی برای داستان­نویسا­ن­مان محسوب می­شود. امیدوارم با همت یکی از نزدیک­ترین دوستان وی، یعنی استاد  "فرهاد ابراهیمی" (سراینده ترانه افسانه­ای "آیریلیق") که نزدیک به سی سال داستان­های او را چون امانتی گران­سنگ نزد خود نگاه داشته بود، به زودی شاهد چاپ مجموعه داستان این نویسنده نیز باشیم... و "قیزیل آتیم " یکی از این داستان­هاست. (داستان و عکس برای نخستین بار ـ از "مین بیر گئجه" ـ منتشر میشود.)

  (خبرگزاری مهر: گمنامی اولین داستان نویس اردبیل/ "الف. نورانلی" راوی رازهای زندگی... )

***

 

 

قیزیل آتیم

الف. نورانلی

 جَمده­ییندن آخان تَر، یول اوزونوندن بورویَن توزلا قاتیشیب بوکوک­لرینده یاپیشقانلیق تؤرَتمیشدی. یوکون حددن آرتیق آغیرلیغی، زامان بویو یاشاییش آدینا دَییرمان باشیندا دارتدیغی دَن­لرین قات­قات جانیندا توپلادیغی یورغونلوق­لار، یایین بوغاناق هاواسییلا اَل بیر اولوب آمان­سیز هجوما باشلامیشدیلار. هاماردان قورخموردو، جانینی دیشینه آلیب سورونه بیلَردی، لاکین اوزاق­لاردا گؤرونَن یوققوش قیییق کیمی سانجیلمیشدی گؤزونه. گونش پول ­تکین ساجا چئوریلیب گلیب دیک قونموشدو آلنینا، شیرپاناقلی گؤزلرینی قوجاقلایان ایرین­لر، پؤهره وئرن میلچک­لره گَل – گَل دئییردی.

دَییرمان آرخینا یئتیشدی. ایل­لردن بَری وَریانی ییخیلان آرخین آخار سویو قوروسایدی دا، یاتاغی لؤهمه­لی گؤلمه­چه­لرله دولویدو. آغزینا آلدیغی قوخولو سویو اودا بیلمه­ییب جَیَنگ­لریندن سوزولوب اَپریمیش چیم­لرین اوسته تؤکولدو. ...

 

ادامه نوشته

2013 ـجو ایلین ادبیات نوبل اؤدولو

اؤیکو اوچون بیر اؤدول/ یک جایزه برای داستان کوتاه

 

 

سوئد آکادئمیاسی "آلیس مونرو"نو «چاغداش اؤیکونون اوستادی» کیمی ده­یرلَندیردی./ آکادمی سوئد "آلیس مونرو" را «استاد داستان کوتاه معاصر» توصیف کرد.

بیزیم اؤیکو 47. (یول یولداشی، فرانک انصاری)

مین بیر گئجه: فرانک انصاری اؤیکو یازماقلا یاناشی، هر دن قورآن ناغیل­لارینی دا ساده بیر دیلده یازیب کارگاهدا اوخویار. (اؤیکو: داستان کوتاه آنلامیندا، ناغیل: قصه معناسیندا.) او اردبیلده معلم کیمی ایشله­ییر...

***

 

یول یولداشی

فرانک انصاری

 

رحمتلیک ننه­م دئییردی یول یولداشی اولماق چتین­دی، هر آدامین ایشی دئییل. یازیق آرواد دوز دئییرمیش، اوندا من باشا دوشموردوم.

ایندی­نین سؤزو دئییل، نئچه ایلدن سونرا قبول ائله من­نن یولا گلمه­ییب­سن! گَلدییین واخت هله منیم چوخ ایشیم وار ایدی گؤرمه­یه. او بیری اوشاق­لار کیمی عراقلی­لارین دَده­سینی یاندیرماق ایسته­ییردیم؛ آنجاق سنین پیس واختدا گلمه­یین هر نه­یی کورلادی. بلکه ده  گلمه­یین اؤز الینده دئییلدی، گئتمه­یین نئجه؟ او کی اؤز الینده ایدی. اوندا نییه یئرینی بَرکیدیب  قالدین؟ دوکتورلر دئدیلر خطری وار، اؤزون نئجه؟ ایسته­سه­یدین ائله­یه بیلردین. دوز دئییرم یا یوخ...

گؤردویون ایش­لرین منه گؤره اولدوغونا اینانمیرام. منه گؤره اولسایدی، ایندی­یه چوخدان منی اؤزوینن آپارمیشدین او دونیایا. ایندی قالیبسان بوغازیمدا، نه آتا بیلیرم، نه اودا بیلیرم. آللاها ناشوکور بنده دئییلم، آنجاق بورا گَلندن بَری گونده اؤز - اؤزومه دئییرم: بو یولداشی منه وئرمکدن اؤترو، بو گونه قالمیشام ها؟!

الینی قویدو بوینونون دالینا، اؤوکه­لدی. سونرا دونوخدو الینده­کی قدیمی شکیله. بیر عکسه باخ گؤر همن آدامام؟ اوندا شیر تکین ایدیم. جبهه­دن گلنده ننه­م بیر توربا اوزَرلیک یاندیراردی. دئییردی: بالا! گؤز دَیر. ...

ادامه نوشته

رقیه خانیم کبیری و اونون یئنی کیتابلاری

 

کیتابین آدی: ائویم (رومان)، یازیچی: رقیه کبیری، یایین­ائوی: یاران، بیرینجی چاپ، 1392، 3500 تومن.

کیتابین آدی: آنلاین یازی­لار، یازیچی: رقیه کبیری، یایین­ائوی: یاران، بیرینجی چاپ، 1392، 4500 تومن.

کیتابین آدی: ایچیمده­کی قیز (اؤیکو توپلوسو)، یازیچی: رقیه کبیری، یایین­ائوی: یاران، بیرینجی چاپ، 1392، 3500 تومن.

و

 کیتابین آدی: بو قاپی هئچ چالینمایاجاق (اؤیکو توپلوسو)، یازیچی: رقیه کبیری، یایین­ائوی: یاران، بیرینجی چاپ، 1392، 3500 تومن.

 

(مراکز پخش: تبریز، خیابان امین، پاساژ کریمی، انتشارات یاران، ۵۵۶۷۹۲۵ / تبریز، خیابان امام، نرسیده به سه راه تربیت، انتشارات یاران، کتابفروشی نوبل، ۵۵۵۷۲۹۶ / تبریز، انتشارات آذربایجان، ۵۵۴۱۱۳۱ / تبریز، انتشارات وفاجو، ۵۵۶۹۸۸۶)

  

تنقید 39. (بو اؤیکودن نوستالوژی اییسی گلیر!، آیدین ضیایی)

بو اؤیکودن نوستالوژی اییسی گلیر!

(پریسا میرزایی­نین "بو ائودن هيس ايیسي گلير" اؤيكوسونه بیر باخیش/ بیزیم اؤیکو 46.)

 آیدین ضیایی

 

بو ائودن هيس ایيسي گلير، نوستالژيك دؤنوش‌دور بير كؤهنه ائوه. يازار اؤز باخيميندان ـ بيرينجي شخص آديیلا ـ اؤيكونو ايرَ‌لي آپاریر. ائوه گیریب بیر آز دینجه­لندن سونرا گؤزونو يومور. ائوين آيرينتي­لاريندان (و تصویرلریندن)، اوخوجو اورانین كؤهنه و ياشايیش‌سیز اولدوغونو آنلايير. بو شرح‌لر، اوخوجويا باخيش آچيسي وئرمك باخيميندان گؤزل رولا مالیک اولا بیلر. كؤهنه ائولر ـ هر زامان ـ اؤيكولرين يازیلماسیندا بؤيوك پتانسيل داشييرلار. بئله ائولر اوردا دفينه‌لر و یا خزينه‌لر اولدوغو يئرلر كيمي ساييلير، پري‌لر و جین‌لرين ياشاييش يئرلری. ...

ادامه نوشته

بیزیم اؤیکو 46. (بو ائودن هیس اییسی گلیر، پریسا میرزایی ماهر)

مین بیر گئجه: پریسا میرزایی ماهر فارس ادبیاتیندا لیسانس آلیب­دیر. اؤیکو یازماغا تزه باشلاسا دا، صمیمی یازماغی یاخشی باجاریر. آشاغیداکی اؤیکو اونون ایلکین حیکایه­لریندن بیری­دیر.

***

 

بو ائودن هیس اییسی گلیر

پریسا میرزایی ماهر

 

تنگه­نی دؤنوب دایانیرام قاپی­نین دالیندا. هیس اییسی گلیر... چوروموش قاپینی ایته­له­ییب حیطه کئچیرم. هر یئر سس­سیز – سمیرسیز.

 آغاج­لارین یئلده ترپنمه­سینه باخیرام... گیردکان آغاجی قورویوب آلما آغاج­لاری سینیب، آلچا آغاج­لاری آنجاق هله آیاق اوسته. حیط اورتاسینداکی یئکه حوضون رنگی گئدیب بؤیرو چارتلاییب.

سارماشیق­لار دولاشیب بوتون قیزیل گول­لره... اوزوم آغاج­لارینا...

پیلله­لری چیخیرام. تندیرین یاخینلیغیندا ایله­شیرم، اوچموش دیوارلارا باخیرام، تندیرین ایچینده­کی تیکه پارا کوللنمیش اودون­لارا...

ادامه نوشته

احمد ابوالفتحی و قرائت "شیریان"، 1392/4/15

مین بیر گئجه: اعتقاد دارم که همه داستان­نویس­ها (در هر کجا که باشند،) به نوعی با یکدیگر خویشاوند هستند. اولین بار که احمد ابوالفتحی را دیدم، باز همین حس به سراغم آمد. از او قبلا در مجله همشهری داستان یک داستان خوانده بودم به نام «استخر» که چندان هم چنگی به دل نزده بود. با این­همه او را به کارگاه دوشنبه هایمان دعوت کردم و بعد از ظهرش که آمد، من و دیگر دوستانم نزدیک به یک ساعت سراپا گوش شدیم برای شنیدن داستان کوتاه «شیریان»ـش. بدون اغراق بگویم که ما یک داستان استخوان­دار و درست و حسابی شنیدیم. نخستین مجموعه داستانش «گرفتگی» نام دارد (که به زودی چاپ خواهد شد) و به نظر من یک اتفاقی است در ادبیات داستانی فارسی سرزمین­مان.

احمد ابوالفتحی متولد 1363 تهران است. روزنامه­نگار است و در نشریاتی چون «صبح آزادی» و «سرزمین» دبیر بخش فرهنگ و ادبیات بوده و در صفحه­های ادبیات روزنامه­های متعددی نیز قلم زده است. برگزیده جشنواره داستانی بانه هم بوده و در حال حاضر کارشناس ارشد روابط بین­الملل است. در مورد او و داستان «شیریان» باز هم خواهیم نوشت... 

                  

"کلمه لرین آردییجا"، صالح عطایی

مین بیر گئجه: یازیچی، شاعیر و مترجم کیمی تانینان صالح عطایی، 1344 ـجو گونش ایلینده اردبیلده دوغولوبدور. بورا کیمی «بلکه داها دئیه­نمه­دیم» شعر توپلوسو، «دون کیشوت و دلی دومرولون کؤرپوسو» اؤیکو توپلوسو و «منیم آدلاریم» رومانی چاپ اولوبدور. اؤز دئدییینه گؤره، اوچ یوز صحیفه­لیک «کلمه­لرین آردییجا» باشلیقلی رومانی دا یاخین گله­جکده کیتاب بازاریندا اولاجاق...

«دون کیشوت و ...» کیتابینین اوخونوشوندا، صالح عطایی­نین آشاغیداکی یازیسی هر یئردن قاباق «مین بیر گئجه»­دن یاییملانیر.   

***

 

کلمه­لرین آردییجا

صالح عطایی

 

 منیم ادبیاتا علاقه­م، کلمه­لره تاپدیغیم علاقه­دن باشلاندی. بونون ریوایتی «منیم آدلاریم»ـدا دا وار.  کلمه­لرین شخص­لردن آرتیق پرسوناژا دؤنمه­سی، تئم صاحیبی اولماسی، آیاق توتوب یئریمه­سی، راوی­نین آدلارینا دؤنمه­سی اوردا نقل اولونور.

من اول ابتدایی­یه گئدنده ائویمیزه تلویزیون آلیندی. او زامان تلویزیونون یوخلوغوندا ـ تکه توک بعضی ائولرده وار ایدی ـ ، عایله ایچینده دانیشیق، سؤز صؤحبت چوخ اولاردی. ایندیکی تک هامی ایله­شیب تلویزیونا باخمازدی. قوهوم­لارلا، قونوم قونشویلا گل گئت چوخ اولاردی. ناغیل چوخ دئییلردی، شعر چوخ اوخوناردی. البتته تلویزیونون تاپیلماسییلا ائولرده­کی بو عادت، بو دب آنن آرادان گئتمه­دی. ناغیلی هله دؤردو بئشی اوخویاندا دا، خصوصن پاییز و قیش گئجه­لری، اوروجلوق گئجه­لری چوخ ائشیدیردیم: 

ـ بؤیوک بابا! ناغیل دئنن!!

ـ مشقینی قورتار، سونرا.

بؤیوک بابانین یئییب ایچیب یاتدیغی اوتاقداییق. مشقیمی یازارکن "جیرتدان" کورسی اوسته آتیلیب دوشور. کئچی­نین "شن­گول"، "من­گول"ـو داما – دیوارا دیرماشیر. "هادی بودی" تییه­سی یوخ پیچاق­لاری­یلا آلتی یوخ قازان­لاری­یلا، یامان­جا توز – توزاناق سالمیش­لار. "قیرخ کئچل" ایشکافدا، قاپی دالیندا گیزله­نیر. حیط­ده اؤوچولار، دؤیوشچولر. حیط­ده آی­ین سود ایشیغینا "چیلینگ آغاج" اوینایان اوشاق­لار. باشیمی بیر قالخیزارسام، اونلاری دا گؤره بیللم...

ادامه نوشته

تنقید 38. (داستانهای بومی، آثار جهانی. رضا کاظمی)

مین بیر گئجه: یوسف علیخانی اول فروردین ۱۳۵۴ در روستای "میلک" از روستاهای "الموت" قزوین متولد شده است. از آثار داستانی او می­توان به مجموعه داستان­های «عروس بید» (۱۳۸۸)، «اژدهاکشان» (۱۳۸۶) و «قدم‌بخیر مادربزرگ من بود» (۱۳۸۲) اشاره نمود. همچنین این کتاب­ها نیز تا کنون از وی منتشر شده است: «نسل سوم داستان‌نویسی امروز ایران» (گفتگو با نویسندگان نسل سوم، نشر مرکز، ۱۳۸۰)، «معجون عشق» (گفتگو با نویسندگان عامه‌پسند، نشر آموت، ۱۳۸۹)، «به دنبال خداوند الموت» (زندگی حسن صباح، نشر ققنوس، ۱۳۸۶)، «زندگی صائب تبریزی» (انتشارات مدرسه، ۱۳۸۶)، «زندگی ابن بطوطه» (انتشارات مدرسه، ۱۳۸۳)، «عزیز و نگار» (بازخوانی یک عشق­نامه، نشر ققنوس، ۱۳۸۱)، «بازنویسی قصه‌های تذکرة الاولیاء» (نشر کتاب پارسه، ۱۳۹۰)، «به دنبال ناصر خسرو» (زندگی حکیم و شاعر قبادیانی، نشر ققنوس)، «قصه‌های پرهیزکاران» (گردآوری قصه‌های مراغیان رودبار و الموت)، «قصه‌های مردم الموت») الموت پایین و الموت بالا، به همراه افشین نادری( و ...

یوسف علیخانی همچنین به خاطر «عروس بید» نامزد نهایی جایزه مهرگان ادب، برنده دهمین دوره جایزه کتاب سال شهید حبیب غنی‌پور و نامزد دوازدهمین دوره جایزه کتاب فصل بوده است. به خاطر «اژدهاکشان» شایسته تقدیر در نخستین جایزه ادبی جلال آل‌احمد و نامزد نهایی هشتمین دوره جایزه هوشنگ گلشیری و به خاطر «قدم‌بخیر مادربزرگ من بود» نیز نامزد بیست و دومین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران و برنده جایزه ویژه شانزدهمین جشنواره روستا بوده است.

او در حال حاضر با پژوهش و نوشتن و مدیریت نشر «آموت» در تهران گذران زندگی می‌کند. مقارن با نمایشگاه کتاب اردبیل او را برای داستان­خوانی در کارگاه داستان­نویسی­مان در حوزه هنری دعوت نمودم. یادداشت زیر یکی از متن­هایی است که در این نشست ادبی قرائت شده است.

***

 

یادداشتی سرپایی بر آثار یوسف علیخانی

داستان­های بومی، آثار جهانی

رضا کاظمی

 در این یاددشت پس از برشمردنِ تیتروار پنج خصوصیت عمده­ای که در سه­گانه «قدم بخیر مادربزرگ من بود»، «اژدها کشان» و «عروس بید»ِ یوسف علیخانی به چشم می­خورد، به مقایسه دنیای داستانی او و نویسنده معاصر دیگری خواهم پرداخت...

ادامه نوشته

بیزیم اؤیکو 45. ب. (بیزیم تنگه، علی بخش پور)

مین بیر گئجه: علی بخش­پور (اردبیل، 1355). سناریو یازماقلا یاناشی اؤیکو ده یازار. سناریولاری آیری – آیری بین­الملل فیلم فئستیوال­لاریندا اؤدول­لر (جایزه­لر) قازانمیش، آلقیش­لارا لاییق گؤرونموش­دور. اونون «کسی آنجا نیست و چند فیلمنامه دیگر» باشلیقلی سناریو توپلوسو کئچن ایل کیتاب بازارینا گلدی.

***

 

بیزیم تنگه

علی بخش­پور

ائویمیزین دار تنگه­ده اولدوغونو، یا دا دار تنگه­نین ائویمیزده اولدوغونا دوشونورم. بیلدیییم تک شئی، یازینی دار تنگه­دن باشلاماقدی. بیزیم تنگه­دن تکجه بیر نفر سوووشا بیلیر و ایکینجی نفر قاباقدان گلسه، بیری او بیری سوووشسون دئیه دالی قاییتمالیدی. تنگه­نین ایکی طرفینده­کی دیوارلاری اوجادیر. هامی­نین قاپیسی دا چؤله آچیلیر. هر بیر قاپی­نین آچیلدیغیندا، کوچه باغلانیر. قونشولارین او دار تنگه­دن بیرلیکده کئچمه­ک­لرینی ایندی­یه­جک گؤرمه­میشم. کوچه­دن کئچدیک­لری زامان بیر بیرلری­یله چییین- چییینه دَیمک­لری، اونلارین بؤیوک قورخولاریندان بیری­دیر...

ادامه نوشته

تنقید 37 (مادران گذشته ای که آینده نیستند!، آیدین ضیایی)

مادران گذشته­اي كه آينده نيستند!

(نگاهي به داستان "بي دست و پا"/ بیزیم اؤیکو 45. الف./  نوشته الهام سید حسینی)   

آيدين ضيايي

 

دارم به صرافت مي­افتم كه فارغ از جزیيات روايت، توليد معنا يا درون­مايه و مضمون در اين داستان را به دو واژه­اي كه الگوي كلي­ست، تقليل دهم و بر اساس اين دو واژه،  ـ پيرنگ داستان كه نمودي روا­ن­شناختي بر آن حاكم است ـ را مبنايي براي عزيمت شناخت داستان مقرر كنم. "وسواس و اضطراب" دو عنصر ملازم همند و در اين داستان دو عامل كليدي. سببيت اين داستان هم در نقطه اتكاي اين دو آويخته شده است. دو وضعيتي كه اغلب در محور هم­نشيني و هم­پوشاني قرار مي­گيرند و رفتارهاي بعدي را بر اساس اين ملازمت و با هم بودنشان شكل مي­دهند. شخصيت­پردازي داستان هم دقيقن بر اين اساس پي­ريزي شده است, يعني فردي كه وسواس و اضطراب را توامان با خود دارد و اين ويژگي را در طول داستان و به اشكال نمودي و وانمودي مختلف به نمايش مي گذارد... 

ادامه نوشته

بیزیم اؤیکو 45. الف (بی دست و پا، الهام سید حسینی)

مین بیر گئجه: الهام سید حسینی (اردبیل، 1355). در رشته مامایی فارغ­التحصیل شده و با همین تخصص نیز در شهر اردبیل مشغول به کار است. رمان "جای خالی هیجان" نخستین اثر چاپ شده وی می­باشد. داستان زیر توسط نویسنده در کارگاه داستان­خوانی حوزه هنری استان قرائت ـ 1392.4.31 ـ و مورد نقد و بررسی دوستان اهل قلم قرار گرفت.

 

***

 

    

بی دست و پا

الهام سید حسینی

 

بازوان ساعت با هم زاویه نود درجه ساخته بودند، بازوی بزرگ عدد یازده را نشانه رفته بود و بازوی کوچک­تر کمی مانده به دو از نفس افتاده بود. خوردن قهوه می­چسبید. فنجانی درست کرد و پشت میز نشست. مدادها را تراشید و آنها را به ترتیب اندازه مقابل خود چید. صفحات سفید کاغذ را از نو مرتب کرد. دستش به آرامی روی مدادها لغزید و بزرگ­ترین آنها را برگزید، اولین کلمه را روی کاغذ نوشت؛ زن. کلمه را خط زد و نوشت خانم دال، ابتدا دال و بعد خانم را خط زد. فکری کرد و نوشت زائو، زیادی صریح بود. ترکیب زن باردار را سیاه کرد. نوشت مادر جوان، از ترکیب خوشش آمد، چند بار زیر لب تکرار کرد؛ مادرجوان، جوان را حذف کرد... مادر ... دوباره جوان را جلوی نام مادر نشاند.«مادر جوان»

قهوه داغ  لبش را سوزاند ... 

ادامه نوشته

تنقید 36. (تحلیل عتاصر داستانی در داستان کوتاه "اون"، شبنم شمسواری)

تحلیل عناصر داستانی در داستان کوتاه "اون"/  بیزیم اؤیکو ۴۴. الف.

شبنم شمسواری

 

 

چکیده:  

هدف ما در مقاله حاضر بررسی عناصر داستانی در داستان "اون" نوشته آیدین ضیایی است. (بیزیم اؤیکو 44. الف.) داستان دارای پیرنگ خوب، شخصیت پردازی مناسب و درون­مایه فلسفی است. راوی داستان سوم شخص بوده و داستان بر پایه تعلیق طرح­ریزی شده است.

کلید واژگان:

پیرنگ، تعلیق، شخصیت­پردازی، درون­مایه، زاویه دید، لحن، نقطه اوج، پایان­بندی، نتیجه

مقدمه:

در میان اهل فن و نویسندگان, در مورد تعداد و ترکیب عناصر بنیادین داستان اتفاق نظر وجود ندارد، اولویت این عناصر نیز در نظر گاه ایشان متفاوت است. در این مقاله سعی شده است به عناصر داستانی پرداخته شود که جامع بوده و در داستان مورد نقد نیز نمود بیشتری دارد. یکی از مهم­ترین نیازهای یک داستان خوب ایجاد کشش و حفظ داستان است. داستان عموما دارای یک خط داستانی است که به گسترش مضمون کمک می­کند؛ بنابر این طرح و رویدادهای داستانی، کشمکش­ها و شخصیت­ها که مضمون را تشکیل می­دهند, باید با دقت انتخاب شوند. یک طرح دارای وحدت اصولا روی یک رشته عمل مداوم متمرکز می­شود, به طوری که هر رویداد بطور طبیعی و منطقی به رویداد دیگر منجر می­شود. اگر داستانی در مجموع جذاب باشد, لزوما دارای عناصر داستانی مورد نیاز می­باشد. هدف اصلی این مقاله بررسی عناصر اصلی موجود در این داستان است. آیا نویسنده دارای طرح خاص داستانی بوده؟ زبان و انتخاب واژه­ها و تکرار تا چه حدی در خدمت داستان و راوی می­باشد؟ ... 

ادامه نوشته

بیزیم اؤیکو 44. ب. (اوزونه تؤکولن ساچ، عادل قلیپور)

اوزونه تؤکولن ساچ

عادل قلی­پور

 

بو اوزون ساچلی قیزین نه چیینینده کوزه وار، نه اَلینده سو. آنجاق گؤزلرینه سورمه چکیب، دالیندا دا بیر بولاق آخیتدیریب. اوز - ‌اوزه، قونشو پنجره‌دن گلن موسیقی‌ سَسی­نین قیزینی، بومدا چکه بیلرم. بو نئچه آیدا، خیابان­لاردا قیزدان چکدیییم شکیل‌لرین هئچ بیرینه اوخشار بیر کس گؤرمه‌دییمدن سئوینیرم. یوخسا گَره­ک اونا  وورولایدیم. اؤزومنن بو قراری قویماغیمین سببینی، اؤزوم ده بیلمیرم. دانیشگاهدا  گؤردویومه ده (بیر هفته نه دئمه‌ییمین اوستونده  فیکیرلَشندن سونرا،) یاخینلاشیب، اونو‌ چکدیییم شکیل­لرده خاطیرلایانمادیم.

دئییرلر قونشو‌نون ائوینه کؤچن بیر اؤیرنجی قیزدیر. بو اوچ گونده، ناهاردان سونرالار پنجره‌سی‌نین بیر تاغی آچیلیر، «سودان گلن سورمه‌لی قیز» ماهنی‌سی­نین سسی ائشیدیلیر. هر سئری بو ماهنی‌نی اوخوداندان سونرا، پرده‌نی چکیب چیراق­لاری سؤندورور. سونرا دا کوچه قاپی‌سی­نین بیر بیرینه چیرپیلماق سسی گلیر...

ادامه نوشته

تنقید 35. (کیستی یا چیستی "اون"، آیدین ضیایی)

کیستی یا چیستی " اون"

(نقدي بر داستان کوتاه "اون" / بیزیم اؤیکو ۴۴. الف./ ، نوشته آیدین ضیایی)

آیدین ضیایی!

 

ادبیت زمانی حضور دارد که جهان، به عنوان کلمه حس و تلقی شود، و نه با نمایش شیئی یا اشیائی که دارای نام هستند، و همراه با احساسات ما نسبت به آن­ها در اثر ادبی می­آیند.

-یاکوبسن-

داستان «اون» جهان مـردی را تصویر می­کند که از درون و برون دچار میان­ماندگی است: در درون­اش، پس­راندگی به حاشیه، حضور حس ناامنی، ترس، و میل به فرار به آسانی قابل ردیابی هستند. کاربردِ فعل زمان «گذشته» در این داستان، حاکی از گذشت زمان و وقوع دیدار مجددی در واقعیت یا در وهم است. بر فاصله­ زمانی­ بین زمان روایت، و زمانِ با هم بودن تأکید می­شود. نکته دیگری که هم خط زمان را می­شکند و هم زاویه­ دید را تغییر می­دهد، در آخرین جمله­ این داستان حضور دارد: حادثه ...

ادامه نوشته

بیزیم اؤیکو 44. الف. (اون، آیدین ضیایی)

مین بیر گئجه: آیدین ضیایی (ارومیه، 1360). نویسنده، منتقد و مترجم. ساکن اردبیل است و بیشتر در زمینه­های نظریه و فلسفه مطالعه می­کند و قلم می­زند. پیشنهاد او در زمینه شعر با مانیفست "شعر پولورال" در مجله "شعر" مطرح شد که بر اساس آن، شعر را از هنری انفرادی به اشتراک ادبی فرا می­خواند. دغدغه او تجربه فضاهایی نو و بکر در ادبیات، هنر و اندیشه، همچنین نفس کشیدن و فرصت نسق­گیری دیگرگونه در آن فضاهاست. داستان ذیل یکی از داستان­های قرائت شده در کارگاه داستان­نویسی حوزه هنری است که علاوه بر نقد مکتوبی که خود نویسنده در مورد داستانش نوشته است ـ 1392.4.24 ـ ، چند یادداشت نیز توسط دیگر دوستان خوانده شد که به مرور در همین "مین بیر گئجه" منتشر خواهد شد. گفتنی است این داستان، منتخب جشنواره داستان تک صفحه­ای دفاع مقدس کاشان نیز می­باشد.   

***

 

" اون"

آیدین ضیایی

 

مدتی می­شد که آنجا بود. جایی که بود، جای ساکتی بود. منطقه­ای که کمتر یا تقریبن هیچ آدمیزادی به خودش نمی­دید. بدون احتساب مور و ملخ که تا دلت می­خواست بودند. تغییر فصل در آنجا چندان محسوس نبود. فقط روزهای گرم و شب­های سرد تمام چیزی بود که حس می­شد. بوته­های خار و بوته­های تُنکِ دیگر، تنها روییدنی­های مقاومی بودند که روی آن نقطه از زمین دوام آورده بودند. که آنها هم با بادهای تند و طوفان­های شن طاقت نمی­آوردند و کنده می­شدند. ولی "اون" همچنان آنجا بود. مثل سنگ، سنگین و بی­حرکت. گاهی اوقات با بادهای تند، کمی از زیر خاک بیرون می­آمد و با طوفان بعدی دوباره دفن می­شد. رنگ و رویش بخاطر این همه  مدت آنجا ماندن، آنهم در آن شرایط، کدر و کهنه شده بود. انگار صد سالی می­شد که آنجاست. ولی کمتر از این بود. یه جسم بی­استفاده مثل خیلی از آت و آشغال­هایی که این طرف و آن طرف پخش­اند. یک جسم بی­حس. یک جسم منتظر. البته "اون" بی­استفاده نبود. فرقش با بقیه چیزای دور و اطرافش این بود که "اون" بر خلاف بقیه نقشی داشت، علی­رغم وضعیت به ظاهر بلا استفاده­اش. منتظر بود تا یکی بیاید سراغش. البته اینطور برایش مقدر شده بود. که می­بایست یکی بیاید سراغش...

ادامه نوشته

تنقید 34. (ماندگاری داستان در ذهن خواننده، یعثوب محسنی)

 

ادبی بیر اوتوروموندا، اردبیلین "حوزه هنری"­سینده، اوستاد صالح عطایی­نین "دون کیشوت و دلی دومرولون کؤرپوسو" سؤز مؤوضوعونا چئوریلدی... / "دن کیشوت و پل دمرل دیوانه"ـی استاد صالح عطایی در یک نشست ادبی به میزبانی (کارگاه داستان نویسی) حوزه هنری اردبیل به بحث گذاشته شد...  ۱۳۹۲.۴.۱۰

 

 

مین بیر گئجه: در مراسم بازخوانی "دون کیشوت و دلی دومرولون کؤرپوسو"، هفت نویسنده و منتقد اردبیلی ـ از روی متن ـ نوشته­یشان را قرائت نمودند که سعی خواهیم کرد به مرور (و البته بعد از چاپ به صورت ویژه­نامه "بیر کیتابا، نئچه باخیش")، آنها را از "مین بیر گئجه" نیز منتشر نماییم. لازم به ذکر است که علاوه بر این، قریب به پانزده نقد مکتوب نیز در اختیار برگزارکنندگان نشست قرار داشت که به دلیل گستردگی استقبال  اهالی قلم از این مراسم و به تبع آن کمبود وقت رونمایی از آنها به چاپ ویژه­نامه موکول شد...

اما برای شروع، از یادداشت یعثوب محسنی آغاز می­کنیم. وی از داستان­نویسان جوان منتها با سابقه اردبیلی است که تا کنون دو اثر از وی منتشر شده است: محموعه داستان "این یا آن" و دو داستان بلند "آتا و آنا". بد نیست بدانید که یعثوب محسنی در رشته عمران مشغول تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد است و با تحقیقات و مقالات علمی خود در سطح کشوری خوش درخشیده و تا به حال پروژه­های بسیاری را نیز به سرانجام رسانده است.  

***

ماندگاری داستان در ذهن خواننده

(یادداشتی بر "دون کیشوت و دلی دومرولون کؤرپوسو")

یعثوب محسنی

دوستان! قریب به ده سال از چاپ مجموعه داستان "دون کیشوت و دلی دومرولون کؤرپوسو" می_­گذرد و ما نشسته­ایم به نقد دور هم. البته به این باورم که این کتاب تاریخ انقضاء ندارد، پس جای هیچ نگرانی نیست! در دنیای نقد، رسم بر این منوال است که تنها به خود اثر بپردازیم و مؤلف را بیرون از متن و حوزه نقد قرار دهیم. اما این  بار پای مولف را به میان می‌کشم؛ به این دلیل ‌که نویسنده پیشاپیش در متن داستان حاضر شده است و بخشی از اثر است. یعنی هم بر روی جلد کتاب و هم در یکایک داستان­های این مجموعه. این دو بخش حاوی چند جمله کلیدی است که منعکس کننده نگاه او به زندگی و به نوعی به ادبیات داستانی است...

 

ادامه نوشته

بیزیم اؤیکو 43. (قاپی، توران قربانی صادق)

مين بير گئجه: توران قربانی (اردبیل، 1344) اؤیکو یازماقدان علاوه، یئرلی "سبلان" تلویزیونوندا اویونچو کیمی ایشله­ییر، "پیام اردبیل" هفته­لییی­نین ادبی صحیفه­سینی دولاندیریر. ایندی­یه کیمی ده اؤیکو و شعر قول­لاریندا دویونجاق اؤدول­لر (جایزه­لر) قازانمیش­دیر...

***

 

قاپـی

توران قربانی صادق

       

شَکر خالا اَلی قوینوندا، اونو گؤزله­ییردی. ـ «دئدیک­لریمی ائله­دین؟»

کؤینه­یی­نین قول­لارینی سالا - سالا دئدی: ـ «هه، دوریسینی قویدوم تاغا!»­

آغزینی دولدوردو یئنه فلکدن گیلئی­لَنسین، آنجاق شکر خالا دئدی: ـ «یاخشی...  عزیز گونده اوشاق­لارووی پئشمان ائله­­مه. گئت اینشاللاه دوشرگه­لی اولسون! اونون بونون سؤزونه ده باخما، کیشی­دی دای، آخیر کی ایشله­یه­جک!»

***

بئچه­لر هله بانلاییب، ایلدیرسکی­نین ساری لامپی­نین ایشیغی حَیه­طه یاییلیردی. اوزونو یاشماقلایان قادین یاواشجا سوزولدو ائوین ایچینه. اوتاقدا گؤز دولاندیردی؛ بیر تئشت ایسلانمش پالتار، سَریلمیش چؤرک خیرداسی، کؤرپه­نین باتیق اسگیسی ایله دولو ایستامبول، کولَش خَکه­سی و جینقلی جینقلی نئچه جوت للـه­یین. یاشماغینی آچیب یاتان­لارا باخدیغیندا، اودون پوچونون ایستی­سی اوزونه دَیدی. کاسیبین بختی كيمي هامی یاتمیشدی. آتوشگه­نین قاباغیندان ائوین آشاغا باشیناجاق، یورغان - دؤشک سالینمیشدی.

آیاق بارماق­لاری اوسته کیشی­یه ساری آددیملاییب، اوزونه پیله­دی. کیشی خورولداییردی. بیر ده پیله­دی. کیشی گَرنه­شیب، یوخو هاواسی نسه میزیلداندی...

 

ادامه نوشته

یک عکس، یک خاطره (1). دکتر حسین پاینده در جمع داستاننویسان اردبیلی

طی دو روزی که دکتر حسین پاینده منتقد نام آشنا و مؤلف کتاب سه جلدی "داستان کوتاه در ایران" مهمان کارگاه داستان­خوانی ­ما در حوزه هنری بود، خاطرات خوشی در ذهن­مان مانده که امیدواریم باز هم تکرار شود... این هم آدرس وبلاگ استاد که خواندن آن قطعن برای علاقمندان ادبیات داستانی و نقد ادبی خالی از لطف نخواهد بود:

http://hosseinpayandeh.blogfa.com

 

بیزیم اؤیکو 42. ب. (اونونلا گؤیرچینلری، پری آخته)

مین بیر گئجه: پری آخته (اردبیل، 1352). شعر سؤیله­یر، اؤیکو یازار، ایران ـ عراق ساواشیندا اشتیراک ائتمیش دؤیوشچولرین خاطیره­لرینی توپلایار. بؤلگه­ده و اؤلکه­ده کئچیریلن اون­لارجا شعرله اؤیکو فئستیوالیندا اؤدول­لر قازانمیش. اونون بیرینجی اؤیکو توپلوسو دا چاپا حاضیردیر. 

***

 

اونونلا گؤیرچین­لری

پری آخته

 

خومپارالار هر دن بیر گورولومپ سسی­له یئری گؤیو تیتره­دیر. تَر قولتوق­لاری­نین آلتینا شورا سالیب­دیر. "لودر"دن  ائنیب، سنگره گیریر. مهمات جعبه­سینی گؤتوروب، اؤزو ایشله­دییی خاکریزین دالینا دورتولور. دیزلری­یله خاکریزین یوموشاق تورپاغینا چؤکوب، ـ «دئح، دئح» دئیه دئیه جعبه­نین آغزینی آچیر. جعبه­دن اوچ گؤیرچین قول­قاناد چالا - چالا، جومالاشیرلار باشی­نین اوستونه. پالتاری جیبیندن بیر تیکه چؤرک چیخاردیب، الینده اوواراق یئره تؤکور. قوش­لار بیر بیر  ائنیب، دَنله­مه­یه باشلاییرلار. کیشی دئییر: ـ «بو گون چتین یئره دوشموشدوم، لودرده ترکش الیندن صاف یئر قالماییب... اودو بیر آز یوباندیم...»

گؤیرچین­لر بَغ بَغ سسی چیخارداراق، باش­لارینی تَرپه­دیب چینه­ک­دان­لارینی شیشیردیرلر. کیشی اونلارین بیرینه ساری اَییلیب ـ «کَکیللی قیزیم گَل قوینوما!» دئیه دئیه، آلا بولا قوشون توکلو قیچینی اؤپوب اونو تولازلاییر گؤیه.

بوز قوش آیاغی­نین آلتینا کئچیر. ـ «چینه یایلیغیم، سنه ده قوربان!» دئییب، اونو الینه گؤتوروب قانادلارینی آرالاییب صیفتینه یاپیشدیریر.

او بیری آغ قوش بَغیلده­یه – بَغیلده­یه، قاباغیندا او یان - بو یانا گئدیر. کیشی ساغ دیرسه­یینی یئره دایاییب، الینی کوسا ساققالینا چکه­رک،  دئییر: ـ «قیزیل دیمدیک­لیم، سن اولماسان آخی من نئینه­رم؟!»

دال سنگردن آذان سسی ائشیدیلجه­یین، عراقلی­لارین منورلری یئنه یاغماغا باشلاییر. باشینی قالخیزیب گونش باتدیغی یئره باخیر. گؤیرچین­لره دؤنوب دئییر: ـ «بیر آز تئز اولون! قارانلیق اولدو ها...»

ایکی اوچ یئردن دئشدییی مهمات جعبه­سینی اؤزونه یاخینلادیر. گورولومپ سسی­یله گؤیرچین­لرین اوچو ده دیکسینیب، اوچورلار. دال سنگرلرده قاچ ها قاچ دوشور. کیشی آرخاسی اوسته دَبرمزجه یئره دوشوب، آچیق گؤزلری­یله گؤیه باخیر. کَکیللی، چینه یایلیغی و قیزیل دیمدیک­لی منور ایشیغیندا باشی اوسته فیرلانیب، تور توزاناق یاتانا کیمی گؤیده قالیرلار.

بیزیم اؤیکو 42. الف. (جایی پشت پنجره، محمد بهرامپور)

مین بیر گئجه: بیش از دو سال است که کارگاه داستان­خوانی حوزه هنری استان اردبیل را می­چرخانم. در این مدت، هم توسط اعضاء کارگاه و هم توسط داستان­نویسان دیگری که به عنوان مهمان هر از چند گاهی در این جلسات حضور به هم می­رسانند، آثار قابل اعتنایی خوانده می­شود. به پیشنهاد برخی از دوستان (و البته پس از مشورت با اعضاء کارگاه)، بد ندیدیم که هر ماه یکی دو تا از این داستان­ها را در "مین بیر گئجه" منتشر کنیم. تا بگوییم در زمانه­ای که شمارگان واقعی اغلب کتب داستانی ما حتا به پانصد نسخه هم نمی­رسد، در خلوت بعضی از ماها هنوز هم شمع ادبیات داستانی سوسو می­زند...

به این ترتیب، دور دوم "بیزیم اؤیکو" با محوریت آثار خوانده شده در کارگاه­ پیش­روی شماست. اگر خدا بخواهد، هر ماه دو داستان کوتاه. از قضا امروز سوم خرداد است و سال­روز فتح تاریخی خرمشهر. به فرخندگی این روز، یکی از داستان­های این ماه را اختصاص می­دهیم به داستان "اونونلا گؤیرچین­لری" که در ژانر دفاع مقدس نوشته شده است. لطفن، کامنت یادتان نرود!

ـــــــــــــــــــــــ

محمد بهرام­پور (اردبیل، 1368). شاعر و داستان­نویس. مولف مجموعه شعر جبهه و جنگ استان اردبیل با عنوان "سطری از رگ­های پاره" و حائز رتبه­های برتر در جشنواره­های شعر و داستان استانی و سراسری.

                                             ***

 

جایی پشت پنجره

محمد بهرام­پور

 

وقتی می‌رسم یک جفت کفش زنانه پشت در ایستاده است. می‌دانم تا آمدنم را بفهمد سؤال پیچم خواهد کرد. کیفم را بغل چادر سیاهش آویزان می‌کنم. نک‌پا نک‌پا وارد آشپزخانه می‌شوم. کتری دارد بخار می‌کند و زوزه می‌کشد. پنجره را که باز می‌کنم سروصدای خیابان می‌دود تو. هوا سوز دارد و دود این شهر لعنتی تمام شدنی نیست. دارد تاریک می‌شود هوا. گره روسری‌ام را شُل می‌کنم و باد سردی روی عرق صورتم می‌نشیند. پله‌ها نفس آدم را می‌گیرند. خبری از ظرف‌های کثیف دیروز نیست. صورتم توی آینه‌ی رنگ و رو رفته‌ی آشپزخانه لاغرتر دیده می‌شود. دستم را زیر آب گرم می‌گیرم و کمی به صورتم می‌کشم. گودی زیر چشمانم همیشه می‌ترسانَدَم. صدای در اتاق را که می‌شنوم رو به پنجره می‌کنم. حتماً جلوی در آشپزخانه ایستاده و نگاهم می‌کند. منتظرم تا چیزی بگوید و برگردم. نصف پنجره‌های آپارتمان روبرو را سَردرِ شرکت‌ها گرفته‌اند. دفتر رسمی ازدواج، شماره‌ی 13.

-«سلام نرگسم! کی اومدی؟» ...

ادامه نوشته