مین بیر گئجه: یئنه یازیچی محمود مهدوی، و بو دؤنه  بورادا گئدن بیزیم اؤیکو آدلی سیرا حئکایه­لرین ایکینجی اثرینه گؤره یازدیغی قیسا تنقیدییله. آشاغیداکی یازینی اونون وئبلاقیندان گؤتورموشم. ال­لرینه ساغلیق! http://azyaz.blogfa.com/post-8.aspx

***

زامان، مكان و سوژئت بيرلييي­نين چاتيشمامازليغي

دويمه اؤيكوسونه بير باخيش

محمود مهدوي

 

حاميد احمدي‌نين وئبلاقينا باش ووردوغوم هر زامان، بيردن بيره دئييرم يئنه هئچ هئچه­ـيله اوز به اوز اولاجاغام! آخي بو يازيچي آدي چكديييم اؤيكویله ياديمدا قاليب‌دير. حاميد وئبلاقين يئني‌لشد­يرمه‌يينده تنبل اولسا دا، اوندان 1001 گئجه‌ـده دويمه‌ني اوخوماق من اوچون سئوينديريجي اولموشدور. ايندي ايسه اؤيكونو اوخودوغومدان سونرا، ايچيمده يارانان دويغولاري آشاغيداكي كيمي آچيقلاييرام:

هر ندن قاباق اؤيكونون ياتاقدا، بوگونون ياساق فضاسيندا يازيلماسي ايران آذربايجان ادبياتي­نين سنتي يازي­لاريندا يئني بير آتمسفري گؤسترمكده‌دير. بو فضادا ايسه اولايدان قاباريق شكيلده خبر اولماييب، آروادين ايچينده نَه‌لرين باش وئرمه‌يي خيردا روايت‌لر‌له اؤيكونو قاباغا سورور. بوردا بو گونكي، ادبياتلا ياناشي هر ندن اؤنجه اينسانين تنها‌ليغي اؤنملي ساييليب اوندان يازيلير. حاميد احمدي ده ياتاقدا ار آروادين رابیطه‌سيني گؤركملي يازيرسا دا، بعضي يئرلرده يئرسيز ايش‌لر ده گؤرور (مثلن: گلدين ايشه‌دين منيم اوزومه). چونكي، قادينين بئله كيمي سؤيله‌دييي اونا قارشي ياخشي حيس دوغورماييب عكسينه ‌ده بيزي چيمچَشديرير. بو دا توپلومداكي قادين آيري­سئچكين­لييي، ها بئله اونون دويغولاري­نين تاپدالاماييندان آسيلي اولا بيلر!

آروادين داريخماسي و داريخماغينا چاره تاپيلماماغي دا يازيچي‌نين ان چوخ ماراقلي دوشونجه‌لريندن‌دير. كيشي باشيني آتيب ياتير آنجاق، قادين ياتا بيلمير. آيري يؤندن ايسه بو گون ايران­ـداكي گرگين پارادوكسيكال جينسي ياشاييش  اوزره قادينين ديلنچي كيشي‌يه بَلله وئردييي­نين جاوابي يوز فاييز "ممووي يئييم" اولوب بئله ده اولاجاق‌دير! گونو گوندن ده حياسيزليق آرتيب چوخ­لاري قورشاقدان آشاغيسيني اوستون توتور. بوندان باشقا دیلنچی كيشي‌نين تيكه آتماسي، بير ده اریندن (صبحت بخیر عزیزم، صبحونه چی می­خوری؟!) سوروشماسی، و اری­نین ده (پوخ می­خورم!) دئیه جاواب وئریب تووالئته گئتمه‌يي ايیرنج اولسا دا، اوخوجونو اوركدن گولدورن سطیرلردن­دير.

منجه هله كؤهنه تعريف­لرين بعضيسي بو گون ده ايشله­مکده­دیر. اؤرنك اولاراق: «زامان بيرلييي، مكان بيرلييي، سوژئت بيرلييي». بو تعريف­له، بو اؤيكو يامان يئرينه دوشموشدو، اَيَر يازيچي سوژئتيني ياتاقدان و یاتاق اوتاغیندان ائشييه چيخارماييب، ياراتديغي دورومو لنگيتمه‌سه‌يدي. اؤيكو ياتاقدا روايت اولان زامان، گوجلو، اروه‌يه ياتان و داريخديريجي­دیر (مثبت يؤنوندن). آنجاق قاباغا گئتدیکجه، فضانين دَييشيلمه‌سي يازيني زَده‌له‌ييب اونون روايت آخاري­نين قاباغيندا مانعه تؤره‌دير.

بوندان سونراكي سطير‌لر اؤيكونون بيرينجي حيصه‌سينه ياپيشماماغينا گؤره، اونلاردان واز كئچيرم. تكجه دويمه­نين روايت آخارينا آتيليب بوشلانماسينا حئييفليييم گلير. اولا بيلردي كي، يازيچي دويمه‌يله اويناسين و او خيردا شئي‌له بيزي بعضي معنالارا دوغرو يؤنلتسين. بير ده حاميد احمدي‌نين كئچميش اؤيكولرينه نيسبت بوردا ديالوق‌لارين لهجه ايله يازيلماسي يئرينه دوشموش، داها دوغروسو جانا سينان اولوب‌دور.