آفتاب آذربایجان
مین بیر گئجه: آفتاب آذربایجان درگیسی، ایرانین باتیقوزئیینده یاییملانان چوخ اوخوجوسو اولان نشریهلردن بیریدیر. یازیلاری ایکی دیلده اولور، آذربایجان تورکجهسی و فارسجا. من بیلن اوخوجولارین ماراغینی قازانماق، بو درگینین اساس آنا خطلریندن ساییلیر... تورکجه بؤلومونون باشیازاری سایین سهند نظمی اولاراق، هر ساییدا آیری آیری یازیچیلاردان و شاعیرلردن مطلب گئدیر. اؤرنک اوچون، یئنیجه یاییملانمیش اوندوققوزونجو ساییدا (تیر 87) سلیمان جعفری، ثریا قاسمزاده، ایرج سلمانی، اسماعیل علیقلیپور، آیناز ستاریفر، باریش گونئیداغلی، ملیحه عزیزپور، هادی درخشان، آشیق فرخ مهدیپور، علی فرهاد، رضا همراز، ساناز اسمعیلزاده، حسن جمشیدی، جلال روشنی، سلیمان عسگر، ساناز شهابی، حبیب گشتاسب، زهرا نیکروان، آراز فکری، صیاد فیضی، گولبادام خانیم! و مندن یازی وار. ها بئله، بو سایینین "تنهبی" صحیفهسینده منله بیر دانیشیق آپاریلمیشدیر. بیر اوخوجو کیمی، آفتاب آذربایجانـین بوتون امکداشلارینا یورولمایاسینیز دئیهرک، چاپ اولونموش بو قیسا موصاحیبهنی مین بیر گئجهـدن ده یاییرام.
***
دانیشیغی آپاران:
سهند نظمی، سلیمان جعفری
آفتاب آذربایجان: هر ندن اؤنجه اؤزونوزو تانیتدیرین؟
ـ من رضا کاظمی.
آفتاب آذربایجان: 1300؟
ـ اللی آلتی!
آفتاب آذربایجان: اؤزونوزدن بیر آز داها آرتیق دانیشین. ایشینیزدن، ائولیلیک دورومونوزدان، ...؟
ـ ائولییم. بیرینجی، ایکینجی و اوچونجو ایشیم ده یازیچیلیقدیر، آنجاق عایلهمین باشینی دولاندیریم دئیه صوبح ساعات اوندان گئجه ساعات اونا کیمی بازاردا ایشلهییرم! هله بیلیمیورددا سوسیولوژی اؤیرنجیسییم ده!!
آفتاب آذربایجان: ریضا بَی! نه زاماندان یازماغا باشلامیشسینیز؟
ـ ایلک اؤنجه فارسجا یازمیشام، اون، اونایکی ایل بونداق قاباق. آنجاق تورکجه یازماغیم بئش، آلتی ایل بوندان اؤنجهیه قاییدیر.
آفتاب آذربایجان: تورکجه یازماغا ندن ماراقلی اولدونوز؟ باشقا سؤزله، سیزی نهلر ائتکیلَندیردی؟
ـ بو دیلی منیمسهدیییم اوچون. بو دیلده اولان گوج، باجاریق و ظرفیتلره گؤره. تورک دیلی بسیط اولدوغوندان، رومان، اؤیکو و سربست شعر دیلیدیر...
آفتاب آذربایجان: اردبیلده اولان ادبی درنکلردن بیر آز دئیین؟
ـ من بیلن، اردبیلده آوانقارد ادبیاتچیلار اوچون ادبی درنهییمیز یوخدور!
آفتاب آذربایجان: اوندا، سیز بو بوشلوغو نئجه دولدورورسونوز؟
ـ قفهخانالاردا، شیخ صفی بقعهسینین دینج حَیهطینده، پارکلاردا... بیر ده یازیچی شاعیر دوستلارین ائوینده.
آفتاب آذربایجان: اردبیل شعرینی او بیری شهرلریمیزین شعریندن آییران ندیر؟
ـ شاعیرلری یاشادیغی شهرلر اساسیندا دئییل، دونیا گؤروشلری اوزره بیر بیریندن آییرماق اولار. بئله اولورسا، شاعیرلریمیزین ساییجا بیزیم شعر دونیامیز اولمالیدیر... ایندی بئلهدیر یوخسا یوخ؟ بو، باشقا بیر مسئله! بیر ده، دیرناق آراسی ادبیات تاریخینه کئچدیکده، صفویلرین شیعه مذهبینی بوتون ایراندا یایدیقلاریندان، و اردبیلین ایسه اونلارین معنوی باششهری اولدوغونا گؤره، مرثیه ادبیاتیمیزین دا تمل داشی بورادا قویولموشدور.
آفتاب آذربایجان: ریضا بَی! اینجه صنعت دونیاسیندان نییه یالنیز یازماغی سئچدینیز؟
ـ بیلمیرم! آنجاق اسکی گونلره قاییدیب یئنیدن سئچمک ایمکانیم اولسایدی، یئنه ده یازماغی سئچردیم...
آفتاب آذربایجان: سیزی بو قدَر ماراقلاندیران یازیچیلیق دونیاسیندا نه وار کی؟!
ـ یازیچی یازماقلا سطیر سطیر شهود تجروبهسینی الده ائدیر. بو، آز بیر شئی دئییل...
آفتاب آذربایجان: یازی تورلریندن هانسینی چوخ بَیهنیرسینیز؟
ـ اؤنجه اؤیکو و رومان، سونرا ایسه شعر. او دا یالنیز سربست شعر!
آفتاب آذربایجان: اؤیکولرینیزین سوژهلرینی هارالاردان سئچیرسینیز؟
ـ گوندهلیک دانیشیقلاردان، بعضن تلویزیوندان یاییلان خبرلردن، ائشیتدیکلریمدن، گؤردوکلریمدن ، یوخولاریمدان بیله.
آفتاب آذربایجان: اردبیلی قیسا بیر جوملهده بیزه نئجه تانیتدیرارسینیز؟
ـ شاه ایسماعیل یوردو!
آفتاب آذربایجان: چاپ ائتدییینیز اثرلرین آدی؟
ـ 1387 ـجی ایلده تبریزده اختر یایینائوی وریندن چاپ اولموش " لاپ او اوزاقلاردا " باشلیقلی اؤیکو توپلوسو. 1385ـده ایسه اینترنت دوشرگهسینده و E-Book کیمی "بوتون مزارلاردا باسدیر منی" آدلی بیر شعر توپلوسو.
آفتاب آذربایجان: کیتابینیزدا نئچه اؤیکو وار؟
ـ اون اؤیکو. اونلاردان یئددی سککیزی ایسه سون اوچ ایلده آیری آیری درگیلرده و قزئتلرده یایینلانمیشدیر.
آفتاب آذربایجان: بئله کیمی اؤیکو توپلولارینین یایینلانماسییلا نثریمیزده اولان بوشلوقلاری دولدورماغا اومود ائدیرسینیزمی؟
ـ من اؤز نؤوبهمده گوجومو وورموشام. ایرهلی گئتمهیه یولوموز چوخ اولسا دا، منجه شعرده یاخشی گلیشمیشیک. آمما چاغداش اؤیکوده هله یاواش یاواش آددیم آتماقداییق...
آفتاب آذربایجان: بوگونکو ادبیاتیمیزدا اؤیکودن باشقا داها نهیین یئرینی بوش گؤرورسونوز؟
ـ تنقید! اؤزللیکله یارادیجیلیغین قورولوشو اوزره یازیلمیش و یا همن هرمنوتیک تنقیدلری. بیزیم ادبی تنقید یئرینه چوخراق ساواشماق – چیرپیشماق واریمیز، یا دا بیر بیریمیزین قولتوغونا قارپیز وئرمک!
آفتاب آذربایجان: تنقیدده ایستهدیییمیز دوروما گئدیب چیخمامیز اوچون هانسی اؤنریلری اورتایا قویورسونوز؟
ـ من تنقیدچیلییه بیر ایش کیمی باخیرام. تنقید ادبییاتدان قیراقدا اولسا دا، اونون مؤوضوسو ادبییاتدیر. تنقید اؤیرنملی بیر باجاریقدیر. تنقیدچی نقد مکاتبی دریندن اوخوموش گرهک... بیر ده، اونلاری بَیهنسک ده، بَیهنمهسک ده، اؤز تنقیدچیلریمیزه سایغییلا یاناشمالیییق.
آفتاب آذربایجان: ادبیاتدا بئله بیر سؤز گئدیر کی، کیتابین ادبی دَیرینی تنقید بللندیریر. سیزجه ادبیاتیمیزین ایندیکی نقد قیتلیغیندا نه ائتمهلیییک؟ یوخسا الیمیزه گلن هر کیتابی اوخومالیییق؟
ـ من بو سؤزو تام اولاراق بَیهنمیرم، آنجاق تنقیدچیلرین گؤستریشلری اوست اوسته کیتابین ساتیشیندا دانیلماز بیر رول اویناییر. تنقیدیمیزین ایندیکی دوروموندا ایسه ـ رادیو تلویزیوندان دانیشمایاق ـ ، اولان قالان نشریهلریمیز بو مؤوضوعا داها آرتیق اؤنم وئره بیلرلر. سیز تنقیدچییه تنقید یازماغی سیفاریش ائدیب اونا گؤره ایسه امک پولو آییران هانسی نشریهنین آدینی چکه بیلرسینیز؟!
آفتاب آذربایجان: بیزیم شاعیر، یازیچی و تنقیدچیلریمیزین آراسیندا ادبی ایلگیلر چوخ آزدیر. بو مؤوضوعا نئجه یاناشیرسینیز؟
ـ یازیچیلار اؤز یازیلارییلا بیر- بیرلرییله باغلانتیدا اولا بیلرلر. بو، ادبی ایلگینین ان ایدهآل نؤوعودور. بونو دا، درگیلر، قزئتلر و یا اینترنت دوشرگهسییله الده ائتمک اولار.
آفتاب آذربایجان: اوخوجولارینیزلا نئجه ایلگی قورورسونوز؟
ـ کیتابین ایلک صحیفهلرینده اوخوجولارلا ایلگیده اولام دئیه ایمئیلـیمی یازدیرمیشام (RizaKazimi@gmail.com). بیر ده، بونونلا باغلی یئنیجه آچدیغیم وئبلاقدا دا (www.1001gece.blogfa.com)، ایندییه کیمی اؤیکولره گؤره یازیلمیش تنقیدلری اوخوجولارین قارشینا قویموشام.
آفتاب آذربایجان: الینیزدهکی ایشلردن دئیین، یایماق اوچون نهیینیز وار؟
ـ یئنه بیر اؤیکو توپلوسو وار، آنجاق هله بو تئزلیکده اونلارین یایماسینا گؤزوم سو ایچمیر...
آفتاب آذربایجان: اؤزونوز اؤز یازیلارینیزی بَیهنیرسینیزمی؟
ـ هئچ اولماسا، یایدیغیم یازیلاری بیر آز بَیهندیغیمدن یایمیشام!
آفتاب آذربایجان: اؤیکو یازماق اوچون یازیچی نهلر بیلمهلیدیر؟
ـ اونلاری بیلرکدن سیندیرماق اوچون کلاسیک اؤیکو قایدالارینی بیلمهلیییک... بیر ده، چوخ چوخ چوخ اوخویوب، چوخ یازماق.
آفتاب آذربایجان: سیز یازیلارینیزین چوخوندا فاعیلی جوملهلرین سونوندا گتیرمیشسینیز؛ بو ایشی بیله بیله گؤروبسونوزمو؟؟
ـ کسکینلیکله ائلهدیر. من لحنـه اؤنم وئریرم، بو دا سوژهیه قاییدیر. یئر وار شاعیرانه دیلینی سئچیرم، یئر وار گوندهلیک دانیشیق دیلینی... دئدیییم کیمی هامیسی قالیب سوژهیه.
آفتاب آذربایجان: کیتابداکی اون اؤیکودن هانسینا اوستونلوک وئریرسینیز؟
ـ بو داها چتین سورغودور!
آفتاب آذربایجان: فورمدان دانیشدیق؛ سیز فورما چوخ اؤنم وئریرسینیز یوخسا آنلاما؟
ـ منیم اوچون فورم داها اؤنملیدیر. فورم، آنلامی دا آردینجا گتیرهر سؤزونو اونوتمامالیییق.
آفتاب آذربایجان: اؤیکولرینیزین بیر چوخوندا آغیر و بلکه ده داریخدیریجی بیر فضا حاکیمدیر. نییه؟!
ـ بیلدییینیز کیمی، آرتیق، رومانتیزم یا کلاسیک رئالیزم زامانی سوووشموشدور. ایندی چاغداش اینسان و بوتؤلوکله چاغداش درام، یازیچینین بیرینجی کاراکتئرینه چئوریلمکدهدیر. بوندان دولایی ایسه ائله بو زامانین درامینی سؤیلهیه بیلهجک بیر فورم آختارمالیییق. چاغداش اینسانین یالقیزلیغی، سئوگینین اؤزل آنلاملاری، یاشاییش تراژدیلری ... و هر گون خبرلرده ائشیتدیییمیز رقملر (اؤلوم خبرلری)، هامیسی اؤزونه اویغون بیر فورم طلب ائدیر. منجه بو گونکو اینسان، هر زاماندان آرتیق داریخماقدادیر.
آفتاب آذربایجان: اوچ کلاسیک شاعیریمیز؟
ـ نسیمی، فیضولی، شاه ایسماعیل.
آفتاب آذربایجان: و بَیهندییینیز اوچ یازیچیمیز؟
ـ اؤیکو یوخسا رومانینا گؤره دئییل، یالنیز نثرینه خاطیر اونا سایغی بسلهدیییم گنجعلی صباحینین آدینی بوردا گتیرمک ایستردیم. آنجاق اؤیکوچو یازیچیلاریمیزا گلدیکده اردبیللی الف. نورانلی (اوتوز قیرخ ایل بوندان قاباق، اؤز زامانینا گؤره یاددا قالان اؤیکولر یازدیغیندان)، ناصر منظوری (آواوا آدیندا رومانینا گؤره)، صالح عطایی (منیم آدلاریم باشلیقلی رومانی و دونکیشوت و دلی دومرولون کؤرپوسو آدلی اؤیکو توپلوسونا گؤره)، ایواز طاها (قورشون هاردان آچیلدی آدیندا رومانی و چاپ اولونمامیش باشقا اؤیکو و رومانلارینا گؤره)، گنجلردن ایسه اونلاردان اوخودوغوم آرا بیر اؤیکولرینی اوزومه توتاراق، محمد صبحدل، اکبر رضاپور، حامد احمدی، نعمت ووقار، محمود مهدوی، رقیه صفری، داوود دوستار و بو کیمی آدلاری سؤیلهیه بیلرم. اوچ نفردن چوخ اولدو، هه؟!
آفتاب آذربایجان: ائله نظره گلیر کی، باشقا شهرلریمیزه باخاندا، اردبیلده اؤیکو آخیمیـمیز داها گوجلو ایرهلی گئدیر. بو سؤز دوز اولورسا، سببلرینی نهده گؤرورسونوز؟
ـ بونون سببلرینین بیر پاراسی، بلکه ده مرثیه ادبیاتیمیزا قاییدیر. بیزیم روضهلرده، ایللر بویودور روایت ائدن بیر دیل ایله تاریخی اولایلار سؤیلهنیلیر. بیز، بو ادبیاتین دینلهییجیلری کیمی، چوخدان بریدیر سؤیلهییجی بیر ذهنینته مالیک اولموشوق...
آفتاب آذربایجان: و سون سؤز؟
ـ سیزه اوغورلار!
[ به عنوان شهروندی ایرانی که ادبیات تنها دلمشغولیش میباشد، همواره به این جمله کافکا اندیشیده ام که روزی گفته بود: "من فقط ادبیاتم!..." در قالب یک وبلاگ آنهم در حوزه ادبیات داستانی، "مین بیر گئجه" پیش روی شماست. ]