بیزیم اؤیکو 18. (آیاق ایزلری، مرتضا سلمانی)
مین بیر گئجه: مین بیر اؤیکو یاریشیندا اوچونجو یئری قازانمیش حیکایه. مرتضا سلمانی تبریز شهرینین گنج یازیچیلاریندان بیریدیر.
***
آياق ايزلري
مرتضا سلماني
ـ «من سيزين دانيشان ديليزم. هر شئي سيزين اليزدهدي. منه رأي وئرمكله، اؤز قانبيريزي ايش اوستونه چيخاردين. من هئچ يئره گئتمهميشدن اؤز دوغما يئريمه گلميشم...»
خرمنليكده، تراكتورون اوستونه چيخيب دانيشير. آرخاسيندا، قلمه آغاجلارين اوستونده بوللو بوللو سئرچهلر اوتوروب. كند آداملاري، كيشيلي ـ آروادلي ييغيشيبديلار. آنام اينجه چَليیينه دايانيب قولاق آسير. كيمسه بير شئي دئمير. يالنيز، هردن، آغاج اوستوندهكي سئرچهلرين بيرليكده قالخيب اوتوردوقلاريندا، اؤزلرينه مخصوص سسلري ائشيديلير. «عباس» يئنه دانيشير: ـ «من نئچه ايللر اؤز كنديمدن اوزاق، شَهَرده درس اوخوموشام، بلكه دوغولدوغوم يئره خدمت ائلييهم. ايندي منيم داياغيم ائليمدي، سيز داليمدا اولساز هئچ قورخوم يوخدو.»
كند آداملاري مادديم مادديم قولاق آسيرلار. هردن بيربيريلرينين قولاغينا بير شئيلر دئييرلر. اوشاقلار ايسه بيربيريلريني قووالاغا گؤتوروب اويناييرلار. كندده خرمن واختي اولدوغونا گؤره، هردن يئل اَسديیينده، خرمنليكده تللهنميش سامانلارين بير آزيني اؤزويله گؤتوروب، اونلارين اوستونه سپير. آنجاق عباس دايانمادان دانيشير... سئرچهلر ايسه، سانكي پاييزين گلديیيني دوشونوب، پاييزلي سسلر بوراخيرلار. بير آزدان كؤچمك واختلاريدير. ياي ـ ياز گلهنهدك، گئدهجكلر.
عباس، نئچه ايللر اؤنجه، تبريزه گئديب، عميمين يانيندا قاليب، درس اوخوموشدو. ايلده بير ايكي دؤنه كنده گلمكله، بيزلري يوخلاياردي. ائوين سونبئشيیي اولدوغونا گؤره، آنام اونو داها سئوَردي. هردن تندير اوستونده چؤرك ياپديغيندا، سانكي عباسي خاطيرلاييب اوخشاياردي. ايندي ايللر سونرا، عباس كنده قاييديب دانيشير.
ـ «اوشاقلاريزين هاميسي گرَك درس اوخويا، من اؤز كنديميزده راهنمايي مقطعينده ده مدرسه قوياجاغام...»
هله ده خاطيرلاييرام. ايللر اؤنجه اوشاغييديق. عباس كيچيك قارداشيمييدي. اليمين آلتيندا بؤيوموشدو. كند اوشاقلارييلا بيرگه اوينايارديق. گئجه گوندوز.
***
آستا آستا يئريييرديك. هامي قولاقلاريني ايتيلتميشدي. بيردن ايسي ـ «اورداديلار»- دئيه بير اَريك آغاجيني گؤستردي. سانكي مينلر سئرچه بير يئره قونوبدولار. اؤز اؤزومه دئييرديم: ـ «ائله گؤزومو يوموب اوخو بوراخسام، يوزه يوز بيرينه ديَر.» سيم اوخو كئشين اوستونه قويوب كئشي چكديم آرخايا. سول گؤزومو يوماراق، اونلارين بيريني سئچيب، نفسيمي بوغاركن ايچيمده، كئشي بوراخديم. ـ «اَه پيسديهليلر! دَيمهدي.» يئنيدن بيريني سئچيرديم. اوشاقلار دا منه تاي، هرهسي بيرين نشانلاييب، اوخو بوراخيرديلار. بيردن «صمد»، ـ «ووردوم، ووردوم»- دئيه بيزي چاغيردي. سئرچهلرين هاميسي بيرليكده اوجا سسله جيويلداشيب اوچدولار. قاچا قاچا صمدين يانينا گئتديك. صمد ـ «اوردادير»- دئيه بير آغاجين اَتهييني گؤستردي. آستا آستا ياخينلاشديق. بوز رنگلي سئرچهنين قاناديندا، صمدين قيرميزي اوخو گؤزه ووروردو. هله اؤلمهميشدي. اينجه بير سسله جيويلداشيردي. صمد سئرچهني اووجونا آليب، ـ «اَته باخ جانيندا، ائله بيل كهليكدي»- دئيه سئرچهني بيزه گؤستردي. ايسي ـ «اوز گئتسين»- دئدي. صمد باشيني ترپهديب، سئرچهني سول الينه وئريب، ساغ الينين باش بارماقلاريني سئرچهنين بوينونا قويوب، بيردن چكدي. ساغ الينده سئرچهنين باشي، سول الينده ايسه گؤودهسي قالدي. اللري قانلي اولدو. سونرا باشي اوزولموش سئرچهني توربايا آتيب، يئنيدن سئرچهلري گوددوك.
سونوندا، نئچهسيني ووروب، سئوينه سئوينه، يورغون آرغين كنده ساري قاييديرديق. سئرچهلري اوشاقلارا تاپشيريب ـ «گودون گليرم»- دئيه ائوه ساري گئديب، آنامين باشيني بير سؤزلرله قاتيب، اويناماق بهانهسیيله عباسي ائودن چيخارديرديم.
كنددن بير آز اوزاق اولان «دره بولاق» آدلي بولاغين يانيندا اوتورارديق. بولاغين بير آز آشاغيليغيندا، لئهلرين اوستونده اولان آياق ايزلري گؤزه چارپاردي. اوشاقلارلا بيرگه بولاق سويويلا اوستباشيميزي تميزلهيرديك. اورا يئتيشديیيميزده، لئهه باتماياق دئيه اوشاقلار اليميزدن ياپيشيب، آتلانديریرديلار بيزي.
سئرچهلري توربادان چيخارديرديلار. ايلك اؤنجه باشي اوزولمهين سئرچهلرين باشلاريني شدّتله چكيب قيريرديلار. سونرا قانادلاريني يولوردولار. بيچاقلا گؤودهلريني آرادان ايكييه بؤلوركن، ايچيندهكي لئش لوشو اللرييله ياپيشيب يئره تؤكوردولر. سونرا لوملوت سئرچهلري بولاقدا يويوب، اؤز اللرينی تميزلهييب گليرديلر. ايسي، گؤودهلري يوغون بير سيمه تاخيب بيشيرمهيه حاضيرلاييردي. «ابي» ايسه لئشلوشون ايچيندن اورهكلري سئچيب، اينجه بير سيمه تاخيردي. صمد اودو حاضيرلاييردي. ـ «اوشاقلار گلين، اودو قالاميشام»- دئيه هاميميز اودا ساري يورویوردوك. سيملري اودون اوستونه توتوب، سئرچهلرين بيشمهيينه باخيرديق. اؤزل بير قوخو اوددان قالخيردي. عباس قيراقدا اوتوروب، بورنونو توتوب، هئچ ايش گؤرمهدن، مادديم مادديم بيشن سئرچهلره باخيردي. ياخشي بيشمكلرينه گؤره، سيملري توولاييرديق. بير ايكيسي بيشندن سونرا، عباسين اؤنونه قويوردوق. عباس ايسه اليني آغزينا قويماقلا، باشيني ترپتمكله سئومهديیيني بيزه آنلاديردي. ـ «قورخما بابا! دئييسن به آلـلاه بولاري نهيه ياراديب؟ بولاري يوللويوب سنين كيمي آداملار يئسينلر داي!»- دئييردي ايسي.
هرهميز بير سؤز دئمكله، عباسي يئمهيه راضيلاديرديق. سونوندا، عباس چيمچهشه چيمچهشه، يئمهيه باشلاييردي. اوشاقلار دا، هردن بير آز يئييرديلر. ايسي هاميدان چوخ يئييردي. سانكي خسته اودور. ـ «سن دوزهلمزسن... باخ... منه تاي يئ با»- دئييردي ايسي. ـ «آخي سنه نه؟! آلـلاه قويسا بو يازيخ خستهدي ها، نه ايشين وار؟»- دئيهرك، ابي گؤزلريني بَرهلديب، دوداقآلتي بير سؤزلر دئييب، ايشينه دوام ائديردي. سانكي سؤزلر عباسا دَييب اوزونو دؤندهريردي اوتايا. ـ «شهَر اوشاقلارينا تاي سؤز دئمهميش گؤزلري دولور. اوشاغين بيري اوشاق!»- دئييردي ايسي. عباسين گؤزلري دولوردو. آلنينا قونان تَر دامجيلارين راحاتجاسينا گؤرمك اولوردو. هئچ نه دئيهنمهييردي. ايسييه بير ايكي سؤز دئييب، عباسي اليندن قورتاريرديم. ايشيميز بيتديكدن سونرا، ائوه ساري يوللانيرديق. ائوه يئتيشديیيميزده، آنام نه ائلهديیيميزدي دوشونوب، مني دانلاييردي: ـ «يئنه بو ديلسيز حئيوانلاري بو ديلسيزه يئديرتديز؟ قويون اؤز درديمينن يانيم داي! بو اوشاغينان نه ايشيز وار؟» سونرا عباسي قوجاقلاييردي. ياشماغيني الينه آليب، عباسين اوز گؤزونو سيليردي. دوداغينين آلتيندا دويولمايان بير شئيلر ميريلداييردي. اوخشاييردي. سونرا عباسي اؤپوب، ائو ايشلرينه باشلاييردي. اختر نهنه قليان چكيردي. هردن گؤز آلتي بيزلره باخيردي. بير آزدان ائودن چيخيب، ائشيكده باشيميزي قاتيب، گوندوزو گئجه ائلهييب، ائوه قاييديرديق.
شامي يئييب، ياتاجاقلاريميزا ساري گئدَرديك. عباس آنامين قوجاغيندا ياتاردي، من ايسه اختر نهنهنين يانيندا. بير گئجه اختر نهنه ناغيل يئرينه، اؤز كئچميشلريندن منه سؤز آچدي: ـ «او قره آت بيزيم قاراچوخاميزئيدي. سيز اوندا يوخويدوز. بو ماهالدا، اونا تاي آت يوخويدو. هامي بارماغييلا گؤرسهدردي. هامي تانيياردي. ووقارلي، نفسلي، جانلي. رشيد باباز اونو آيري يئرلردن گتيرميشدي. قره آت، اؤلننَن سورا، ائله بيزيم بختيميزده باغلاندي. باباز اوچ گون ياس ساخلادي. قونشو كَتلردن باشساغليغي وئرمهيه گلديلر. اوندان بري، باباز خستهلندي. بير ايل سوراسي دا اؤلدو. اوندا هله آتاز تزه تزه ائولنميشدي. هله بيلمرديك بو گونلريميز اولاجاق.»
اختر نهنه بونلاري دئييب، اؤرتويونون اوجويلا گؤزياشلاريني سيليب، آلنيمدان اؤپوب، باشيني ياستيغا قويوب ياتدي.
سحر اولدوغوندا، قاباقكي گونلره تاي، ائودن چيخيب سئرچه اوولاماغا گئديرديك. بو ايشي اختر نهنهدن ائشيتميشديم: ـ «قديم، ديلي گئج آچيلان اوشاغا، سئرچه اتي يئديردهرديلر.» من ده اوشاقلارا دئميشديم. بئلهليكله گونده سئرچه اووونا گئديرديك.
***
«آت يئرينه، موتور ماشين ايشلهدهجكسيز. داها عذاب چكمهيهجكسيز. ائولريزي تزهلهدهجكسيز. قونشو كندلري ده راضيلادين منه رأي سالسينلار...».
بيردن ييغيشانلارين ايچيندن بير سس قووزانير: ـ «ايستهييرسن كنديميزي شَهر ائلييهسن؟!» هامي بيردن قاهقاها چكير. عباس، عئينكيني چيخارديب، گؤزلريني قيسير. هئچ نه دئيهنمير. توپورجهييني اودقونوب يئنيدن دانيشماغا حاضيرلاشير. آرخادان گؤردويومه گؤره، او سؤزو دئيهني ياخشي تانييانماديم. بيردن حاج دستگيرعلي سسينی اوجالدير: ـ «ايسيييي، قوي گؤرك نه دئيير.» باشقا بير سس: ـ «نه دئيهجك؟ بوراني شَهرينن دَييشيك توتوب»- دئيير. بير آيريسي: ـ «اولسون، عئينكين دَييشسه دوزهلر»- دئيير. يئنه هامي گولور. عباس اليني جيبينه ساليب بير دستمال چيخارديب، آلنينين ترينی سيلير. ـ «عباس آغا، داي يورولارسان، دوش يئره، بير آز دا سورا دانيشارسان»- دئيير حاج دستگيرعلي. عباس، سانكي دار آلتيندان قورتاريب، بير درين نفس چكيب تراكتورون اوستوندن دوشور يئره. حاج دستگيرعلييله بيرگه بيزه ساري گلير. بيزيم يانيميزا يئتيشديكلرينده، حاج دستگيرعلي الين منيم چيینيمه قويوب، اوزونو عباسا توتوب: ـ «بو قارداشيننان گؤز اول ها! يامان اوغولدو. نئچه ايللر آناوي بو ساخلاييب، يئرلريزي اكيب، حئيوانلاريزي ساخلاييب. بير يئره يئتيشسن قارداشيوي ياديندان چيخارتما»- دئيير. عباس ايسه باشيني ترپهدير. بير داها دا اؤپوشوروك. قارا رنگلي كتشالوار گئييب. بير ايكي اؤزگه كيشي يانيندا وار. بير آز دانيشيقدان سونرا، عباس اوزونو منه توتوب دئيير: ـ «دره بولاق قالير؟» باشيمي ترپهديرم. عباس اورا گئتمهييميزي مندن ايستهيير. يولا دوشوروك. آنامين اليندن ياپيشيرام. داها قوجاليبدي. آخيرلاردا داها آياقدان دوشوب. عباس ايلده بير دؤنه بيزه باش چكيردي. ايلده، اكينين پولوندان بير آز اونا گؤندهرَرديم. قالانينی دا، آناملا ائوه خرجلهيَرديم. ايندي عباس قاييديب. اوشاقليغيندا دولانديغي يئرلري دولانير. او ايكي كيشييله دانيشير. بولاغا يئتيشديیيميزده، باشيميزين اوستوندن بوللو بوللو سئرچهلر جيويلداشا جيويلداشا اوچورلار. ائله بيل داها كؤچمك واختلاريدير. آنامين اليندن ياپيشيب لئهلرين اوستوندن آتلانیریق. آياق ايزلري گؤزه چارپير. عباس، كيشيلرله دانيشديغينا گؤره، لئهلري گؤرمهييب، ايكي آياغي دا لئهه باتير.
باشيني قووزاييب بيزه ساري باخير. اليندن ياپيشيب بو تايا آتلانیرام. عباس مادديم مادديم آياقلارينا باخير، بولاغا باخير، منه باخير. منسه گؤيده اوچان سئرچهلره باخيرام.
[ به عنوان شهروندی ایرانی که ادبیات تنها دلمشغولیش میباشد، همواره به این جمله کافکا اندیشیده ام که روزی گفته بود: "من فقط ادبیاتم!..." در قالب یک وبلاگ آنهم در حوزه ادبیات داستانی، "مین بیر گئجه" پیش روی شماست. ]