مین بیر گئجه: مین بیر اؤیکو یاریشیندا بیرینجی یئری قازانمیش حیکایه. حامد احمدی­نین منی قالدیرین لوطفن! آدلی او بیری اؤیکوسو ده، بوندان قاباق "بیزیم اؤیکو" بؤلومونده، اون­یئددینجی حیکایه باشلیغی آلتیندا گئتمیش­دیر...

***

 

توتماتورا

حامد احمدی

 

و انّه کانَ رجالٌ من الانس یعوذون برجالٍ من الجن فزادوهُم رهقاً

قرآن کریم، ۷۲-جی سوره، ۶-جی آیه

 

۱.

بؤیوک دده­مین بی­بی­سی عمه­خانیمـدان قالمیش ناغیل­لاردا، اونون توتماتورانی آغلارجا دهلیزده اوتوردوغو حالدا توتماسیندان دئییلمیش. آمما عمه­خانیمی توتماتورانی گؤرن آدام کیمی تانیتدیران بیرجه سند، همن بؤیوک دده­یه منسوب اولان حاج نوروش­ـون قورآن دالینداکی یازی­لار ایدی. نسه جوهر یاییلمیش، خط ائله اوخونمور: "۱۳۶۵ قمری ذیقعده آیی برابر ۱۳۲۵ شمسی، عمه خانیم جین­لردن بیریسینی گؤروب و اونو تسخیر ائتدی. قل اعوذ بربّ الناس."

طبیعی کی، عمه خانیم کندین ماللاسی حاج سید کربلایی­نین یانینا گئتسین. حاج سید کربلایی ده بیر پارا توصیه­لر ائدیب دوعالار ـ دیلک­لر یازمیشدی.

اوندان بری توتماتورا تک باشینا یوز نفرین ایشینی گؤرن آدام کیمی عمه خانیما قوللوق ائدیب ائوینی سوپوروردو، اونا ایسه غذا بیشیریردی. توتماتورانین تسخیری اؤزونه گؤره بیر ناغیل­دیر. عمه خانیم جین­لردن آماندا قالسین دئیه همیشه دؤشلویونه بیر سانجاق سانجارمیش. او گون دان یئری سؤکولمه­میش حیطده دست­ناماز آلدیقدا، حؤوضون قیراغیندا اوزانمیش توتماتورانی گؤرور. طیلیسمات علمینی، بیر پارا کرامات صاحیبی، عاریف و غئیب عالمییله ایلگیده اولان آتاسیندان اؤیرنمیش عمه خانیم، یوباتمادان ـ جین اؤزونه گلنه کیمی ـ  یاواشجا صلوات چئویریب پوفله­یه پوفله­یه سانجاغی سانجیر جین­ـین بدنینه.

توتماتورا چوخراق بیر قیراقدا اوتوروب قورآن اوخویوردو، الدن وئرمیش زامان­لارین نگرانی ­ایدی، عمه خانیمدان دا اورَیی چوخ چیرکین ­ایمیش. حامامدا یاتدیغینا گؤره، عمه خانیم غسل ائله­دییی چاغ­لاردا حیرص­له­نیب اونو قارغیشلایاردی: ـ "دور!  سنی پیس گونه قالاسان... تئز اول نامازیم قضا اولدو..."

قارا گونلوک آنجاق توتماتورا دوغدوغو زاماندان بری باشلاندی. اوشاغین بویو، ایکی کیشی قدر اوزون، جانی ایسه قیل­لی ایدی. آغزی­نین یاشیل سویو همیشه آخماقدا، کئچل باشی ده گؤزه چارپاردی اونون.

توتماتورا ائوین دالیندا بیر بئشیک قویوب هامی­یا یالوار ـ یاخارلا، بیر آز دا  زور ـ بیللاهلا بئشییین آلتینا سوپورگه چکمه­مه­یی تاپشیردی. قارا گونلوک او زامان یوخ، بلکه ده بیر آز سونرا، عمه خانیمین قیز نوه­سی طوووز، ائوین آرخاسیندا سئوگیلیسینی گؤزله­­دییی حالدا ایش­سیزلیکدن اورا دا سوپورگه چکدییی زاماندان بری باشلاندی.

هامیدان اؤنجه توتماتورا بیلدی. سحردن اورَیینه قویموشدولار سانکی. جین اؤلوسونون قوخوسو، حامام داواسی­نین اییسییله قاریشیق ائوین هر یانینی بوروموشدو. عمه خانیم قاپ ـ باجانین آچماسینی تکلیف ائتدیکده، توتماتورانین قیشقیریغینی ائشیتدییی زامان، ایشین هاردا اولدوغونو آنلادی. هامی سسه ساری قاچدیلار. ائوین دالیندا، توتماتورا قشّی آدام­لارا تای، ال ـ آیاق چالیب باشینی یئره چیرپا چیرپا اوجادان قیشقیریردی. بئشییین ایچی زیغلا دولموش، کندین بوتون میلچک­لری ایسه اورا قونموش...

عمه خانیم یئددی دؤنه حمد سوره­نی زعفرانلا بیر قابا یازیب سویلا یویوب ایچدی. کربلا تورپاغیندان بیر اووج ائوه سپیب دالبادال دیل­آلتی ذکر اوخودو.

توتماتورا اوچ گون هئچ کسله دانیشماییب بوینوندا اولان ایش­لری ایسه یئرینه یئتیرمه­دی. عوضینه او نئچه گونده ائوین دالیندا اوتوروب زیغ یئدی سس­سیزجه. گه­ییرنده ایسه آغزیندان میلچک­لر چیخیردی ائشییه. زیغی یئییب قورتاراندان سونرا، آیاغا دوردو. یورغون ایدی، یارالی­ ایدی، سانجاق سانجیلمیشدی بدنینه.

گئتدی ها گئتدی،

 یئتیشدی بیر آرخا.

اوتوردو.

 باتمیش آلت پالتارینی یویان بیر قیزا اوز توتدو: ـ "بو سانجاغی آچسان، ایسته­یینی یئرینه یئتیره­رم"، دئدی.

اوزو چیل­چیل قیز سانجاغی آچجاق اوزونون چیل­لری گئتدی. توتماتورا دا.

 

گئتدی چیخدی دامین اوستونه. باشینی باجادان ایچَری سوخوب عمه خانیمی سسله­دی. عمه خانیم ذکر اوخویا اوخویا تله­سیک­جه باجانین آلتینا گلیب، ـ "کیم سانجاغی آچدی؟" دئیه اوندان سوروشوب بایاق اوخودوغو سؤزلری پوفله­دی یان­یؤره­سینه.

ـ "اؤزوم."

ـ "لعنت سنه، دئدیم کیم سانجاغی آچدی؟"

ـ "اوننان ایشین اولماسین... منیم اورَییم سنه یانیر. بیر بئله واختی فقط ایش چکدین من­نن، هئچ سوروشمادین: توتماتورا او دونیادان دئ، دئ نییه حاج نوروش او آز یاشی­نان بو تئزلییه اؤلدو؟ غئیب عالمیندن هئچ زاد سوروشمادین سن."

ـ "گل ایندی دئ"، عمه خانیم نیگران­جا گولومسه­دی.

ـ "یوخ! جمغوش منی گؤزله­ییر. بیر ده ایشیم سن­نن قورتارماییب... اوشاغیمین قانینی آلاجاغام".

بونو دئیب گئتدی، گونون ایشیغی عمه خانیمین گؤزلرینی قاماشدیردی.

 

۲.

آمما حاج نوروش­ـون ناغیلی. اوچ آروادی وار ایدی، اون­اوچ اوشاغی. خان بالاسی و گؤیچک. اوخویوب یازماق باجاریردی. نئچه یول آل­وئر اوچون باکی و مسکویا گئتمیش. روسجا بیلیر، روس­لاردان آنجاق زهله­سی گئدَردی. تیریَک چکسه­یدی ده، کئفلندیرن ایچکی­لرله آراسی یوخ ایدی. اوچ یول حجه گئتمیشدی. بیر سؤزله دونیا گؤرموش بیر کیشی ایدی اؤزونه گؤره. دوغوم ایلی دوز اولسا، بیر ایکی ایل اویان بویان قیرخ یاشی اولاردی.

جومه­لر، بَی­لردن ایکیسی­یله اووا چیخاردی. او گون، گون اورتا نامازینی قیلیب آلتی نؤکر، اوچ بَی چؤله گئدیرلر. ناهاری یئییب بیر آز گؤزلری­نین آجیسینی آلدیقدان سونرا، گو­لـله آتماغی باشلاییرلار. بیر آز سونرا، حاج نوروش کؤلگه­یه اوخشار بیر زادی شاداللـه­ین آتی اوستونده گؤرور، دایان دئییب ماشانی چکیر. کؤلگه دوشور. مسئله بورادا هامی­یا قورتاریرسا، حاج نوروشو آمما قیزیشما باسیر.

گئجه اؤلدوردویو کؤلگه یوخوسونا گلیر، ـ "حاج نوروش! سنی بیر جین اؤلدوردويونه گؤره، طایفاندان یئددی باشینی قارغیش ائله­دیم" دئییر.

یئددی گوندن سونرا، عمه خانیم توتماتورانی توتور و یئنه یئددی گون اوندان سونرا، عوصیان ائدن نؤکرلر حاج نوروش­ـو آسیب قارنینی ایسه ییرتیرلار. بوغارساق­لاری یئره داغیلدیقدان سونرا، میلچک­لر­ قارنیندان چیخیرلار.

 

۳.

عمه خانیمین اوزونده قیرمیزی اوچوق­لار چیخیب بوتون جانینا داراشدی. توک­لری تؤکولدو، گؤزلری باتیب، یئرینه ایکی دنه درین قویو آچیلدی. اوزونه باخماق، اولمایان قدَر کیفیر. دریسی قابار چالدی، اولوب قالان دیش­لری ­ده چورودو. قارنی­نین دریسی معده­سییله بوغارساق­لاری گؤرونن قدَر نازیک­لشدی. ائوی همیشه میلچک­لرله دولویدو. او قدَر نذر، نیاز، ذکر و کربلا تورپاغی­ دا کار کسمه­ییب، عمه خانیم قارا بیر شئی­یه چؤندو قیرمیزی اوچوق­لارلا. اونون سیلیس قوخوسو بوتون کندی بوروموشدو.

بیر گون سحر چاغی داها ایی گلمه­دی. میلچک­لر ده کندی ترک ائتمیشدیلر. دونن گئجه یوخوسو گلمه­ین عطارین اوغلو ممد علی، گئجه یاریسی داغین باشیندا بیر کؤلگه گؤرموشدو نئچه آنلیق.

بو ایکی نفردن باشقا، حاج نوروش­ـون عاییله­سیندن دؤردو ده غئیر عادی شکیلده اؤلورلر. علی، حاج نوروش­ـون یئددینجی اوغلو سودا بوغولور، نوه­سی نیرالسادات جوذام توتوب اؤلور، اوچونجو آروادی گول­آرا اوشاق دوغدوقدا جانی چیخیر و نقیب­الـله نوه­سینی ده یابانچی­لار اؤلدورورلر.

 

۴.

عاییله­نین باشقا اؤلولری عادی­جه دونیالارینی دَییشیر و تکجه من قالمیشام، علی نوراللهی. ادبیات اؤیرنجیسی، ۲۵ یاشیندا، تبریزده یاشاییرام. حاج نوروشون کؤتوکجه­سی­یم. همیشه بئله کیمی ناغیل­لار منی اؤزونه ساری چکمیش. بونلاری سارایا سؤیله­دیکده، دئییر هئچ ده اولمایان بیر ایش دئییل. او روحا زادا دا اینانیر و هر زامان متافیزیکین اولوب اولماماغیندان دانیشدیغیمیزدا، آز قالا داوا دالاش دوشسون آرامیزدا. بیری­نین بئله کیمی شئی­لرله شوخلوق ائله­مه­سینه گؤیلو یوخدو اصلن. البتته اول­لر بئله دئییلدی، بیر ایکی ایل­دیر بوجور اولوب.

ایندی اوردا اوتوروب، ـ "آرازین باشی منم، دیبی­نین داشی منم، هر یاندا غریب اولسا، اونون یولداشی منم" دئیه میزیلدانا میزیلدانا منه توخونما توخویور، ایکی رنگلی. هردن باشینی قالدیریب گولور و یئنه ده توخور. سارانی "من قارغیش اولان­لارین یئددینجیسی­یم و ایندی باشیما بیر قادا بلا گلمه­لی­دیر"، سؤزویله چوخ راحات­جا آغلاتماق اولار. گئدیب یانیندا اوتورورام. الیمی بوینونا سالیب، ـ "سارا! نئجه اولار آخی؟ من ایندی گرَه اؤلموش اولام با؟" دئییرم.

ناراحات اولور، گؤزلری دولور. قیزلاری اینجیتمک لذتلی بیر ایش­­دیر.

 

۵.

توتماتورانی یوخولاریمدا و حتتا یازی­لاریمدا تصور ائتمه­یه چالیشیرام. آتالاریمین یوخولاری­نین واریثی اولدوغونا دوشونورم. ائشیتدیک­لریمه گؤره، بوز بویالی­دیر، آیاق­لاری ایسه آت دیرناغینا اوخشاییر. مخصوص اییی وار (اییی تصور ائتمک منیم خوشوما گلن ایش­لردن بیری­دیر)، کیفسه­میش خیار اییسی یوخسا مسکو گئجه­لری اودکولونو. جانی چوخ یوموشاق، موما تای یا ایچینده مهتابی یانان خمیر کیمی­دیر او.

هله­ ده ناغیل­لاردا اولان پارادوکس­لاری آنلایا بیلمیرم، مثلن توتماتورانی ایلک دفعه حاج نوروش گؤروب یوخسا عمه خانیم؟ یا عمه خانیمین  توتماتورانی توتماق حاققیندا دئییلمیش سؤزلر، دهلیزده یوخسا حیطده؟ و...

 

۶.

 نئچه گون­دور سارایا گؤز قویموشام. اوندا بیر زاد دَییشمکده­دیر ائله­بیل. حامامدا آغلاماق­لاری، رنگ­روفونون آغ­آپپاق­ اولماغی، حوصله­سیزلییی و البتته ار ـ آروادلیق تکلیفینه گؤیول وئرمه­مزلییی. اوشاق سالماقدان­دیر بلکه ده. "قادین­لار اوشاق سالاندان سونرا، بیر آرا دئپرس اولارلار" سؤزونو کیتاب­لارین بیرینده اوخوموشام قاباق­لار.

 

۷.

سارا گئدیب حاماما. یویونوب چیخاندان سونرا، بلکه ده اونونلا باش وئره­جک سکسه دوشونورم.

حامامدان یئنه آغلاماق سسی گلیر. قارا گونلوک یئنه باشلاییب. سیلیس قوخوسو بورنومو قاشیییر، توتماتورا ایسه حامامدا اؤلموش اوشاغینا آغلاییر. ایندی­جه آناسی­نین گئن رحمیندن توپورولموش، قانا بلَشمیش، جانی یاغلی جنینه تای.

قایتاریرام،

بوتون آتالاریمین میراثینی قایتاریرام.

میلچک­لر حامامی دولدورور...