مین بیر گئجه: "خیشیلداییر سینه­نده بیر نئچه تانکمحمود مهدوی­نین یاخین گله­جکده ایشیق اوزو گؤرَجک ایلک شعر توپلوسونون آدی­دیر. یئنی اثرلرینده ایران­ـلا عراق­ آراسیندا باش وئرمیش سککیز ایل ساواشی عکس ائتدیرن بو یازیچی، شعرلریندن باشقا، اؤیکولرینده ده، بو قونویا (مؤوضوعا) دوشونور، اونو یاشاییر و ـ منجه ـ چوخ باجاریقلا دا اونلاری یازماغا باشلاییر.

"سککیز ایل موحاریبه"  ایران ادبیاتی­نین فارسجا قولوندا چوخدان بَری اؤز یئرینی تاپمیشدیرسا دا، او بیری دیل­لرین ادبیات­لاریندا آنجاق یئتَرلی قدَر ایشلَنمه­میش­دیر... بونلارا باخمایاراق، محمود مهدوی سون یازی­لاریندا، آنا دیلیمیزده قوناق قاباغینا قویمالی "ساواش" قونولو حیکایه­لر­ یازسین دئیه تک باشینا چالیشیر. بو یولدا اونا بؤیوک اوغورلار آرزو ائده­رک، سؤزو گئتمیش اؤیکولریندن بیرینی ایلک اؤنجه "مین بیر گئجه"ـدن یاییملادیغینا گؤره اوندان دؤنه دؤنه تشککور ائدیرم.

 

***

 

 

ایییرمی دؤرد آغ اولدوز

 

محمود مهدوي

 

سوروشدو: ـ «نئچه آي خیدمت‌سن؟»

دئديم: ـ «قوتارميشام.»

او آينادا منه باخيب، اَليني ماشينين سقفينه توتدو: ـ «او نئجه؟»

باشيمي سالديم آشاغا: ـ «يولداشيمدي...»

سؤزومون قالانيني يئديم، دئمه‌ديم، دئيه بيلمه‌ديم. آژير سسي گليردي. چيراق‌لارين هاميسي سؤنموشدو. پياده‌رولاردا قاچا ­قاچ ايدي. تاكسي‌چي تئز فرماني دولانديريب، خيابانا تؤكولن شيشه اوووغونون بؤيروندن سوووشدو. آمبولانس‌لار بيزي كئچدي. ايكيميز ده اَيلشميشديك چاديرين قاباغيندا. عقرب‌لر دالبادالا دوزولوب، گئديرديلر چاديرين ايچينه. بیز ده، اونلارين داليیجا گئتديك. عقرب‌لر چاديرين دير‌ه­ييندن يوخاري قالخيب‌ اوردا دايانديلار. گئجه ذره‌جن ‌ده ايشيق گؤرسه‌يديلر، آتيليب اطرافداكي‌لاريني سانجيرديلار. اونلارين قورخوسوندان گئجه‌لر فَنَرين خودونو آليرديق. تاكسي‌چي ضبطين خودونو آليب، آياغي آلتيندان فیلاكسي گؤتوروب، صندلي‌لرين آراسيندان منه طرف توتدو. سونرا دا، ايكي استیكان وئردي. استیكان­لارا چاي تؤكوب، فیلاكسي قويدوم آياغيمين آلتينا. چايين بيريني اونا وئرديم، بيريني ده پيله‌يه پيله‌يه ايچديم. «يئرون بوش مسعود! لومولودور...» مسعود دئدي: ـ «بي ليوان لومولو چاي اولسئيدي، كاسيبا نه ياپيشاردي!»

خزنه‌نين سويو چنه‌ميزه‌جن ايدي. اوردا چورتلاييرديق. ‌مسعود شهري بير بيرينه ووروب، بو حامامي نم هاردان تاپميشدي. خزنه‌دن چيخيب ليفلَنديك. اونون كوره‌يينه كيسه چكديم. او آلديغي تيغين پاراسيني وئردين منه. اوزوموزو ووردوق. اونون خط باشيني من ووردوم. او آينادا خط باشي­نين اَيري دوزلويونه باخيب، اوزونو دؤندَريب، ديلي­نين آلتيندا منه نم‌نَمَنه دئدي. سايماديم. او دا منيم بوينومون داليني ووردو. داماغيندا سيقار اَيلشدي سَكي‌نين اوستونده. اَينيندن چيخارتديغي پالتاري يودو. من فيت وئره وئره قولتوغومون آلتيني ووردوم. مسعود حامام پولونو وئرنده، حامامچيدان سوروشدو: ـ «ديرناق­توتان واروز؟»

حمام‌چي باشيیلا ـ «يوخ» دئدي.

دئديم: ـ «خئير اولا؟ يامان اَل آياخداسان؟!»

دئدي: ـ «پارتدا پاخيل قورازا ژيان!»

حامامدان چيخيب قفه‌ده ايكي استیكان چاي ايچديك. قرارگاها قاييتديق. او يودوغو سرباز پالتاريني ايپه سردي. من بؤركومون ديمدييي­نين داليندا‌كي ایگیرمی دؤرد آغ اولدوزا باخديم. "ر‌ُكن"ـ‌دن گتيرديييميز لاكلا هر آي اولدوزلارين سايينا بير دنه آرتيريرديق. بير اولدوزدا آغام اؤلدو. بير اولدوزدا يارالانديق. بير اولدوزدا مسعودون باجيسي اَره گئتدي. بير اولدوزدا مسعود دوشمنين هواپيماسيني سالدي. هامي ييغيلدي بيز اَيلشديييميز ضدهوايي­نين دوره‌سينه. مسعودا جايزه وئريلدي. گوردانيميزين آدي ديل‌لره دوشدو. آنجاق ایگیرمی دؤردونجو اولدوزدا... قيرغين ايدي. موشك‌لردن بيمارستانا دا دَيميشدي. بيمارستانين بؤيرو سؤكولوب، حيه‌طده‌كي، سردخانا اوچموشدور. نئچه نفرله جنازه‌لري ديوارين آلتيندان چيخارديب حيه‌طه ييغديق. بير آرواد چادراسيني جنازه‌لرين اوستونه سردي. حيط‌ دولدو آداملا. هره تاكسيدان، وانت‌دن، آمبولانسدان توتوب اؤز جنازه­سیني اوردان گؤتوردو. آمبولانس‌لار بيمارستانين حيه‌طيندن چيخيب، اووولدايا اووولدايا هره‌سي بير طرفه يولا دوشدو. من ‌ده تاكسيدان دوشدوم. ‌دربست تاكسي توتموشدوم. ايكي ساعات بوندان قاباق، آغاسي­گيلین گليب اونو آپارماق­لارینا گؤره مسعودو بيمارستانا گتيرميشديم. آنجاق اوردان بير آز اوزاقلاشماميش، شهرين نم‌نئچه يئرينه موشك‌ دَيدي. تئز قاييديب گؤردوم بیرلیکده گلديييميز آمبولانسين اوستونه ايلديريسكي آشيب. ياخشي كي، اونو آمبولانسدان چيخارديب سردخانايا تحويل وئرميشديم! تاكسي‌چي‌نين گؤزو قنوو قيراغينداكي تاختا تابوتا دوشجه‌يين، هئچ زاد دئمه‌دي. كؤمك‌لشيب تابوتو ايپله يوك يئرينه باغلاديق. جبهه‌ده جنازه‌لري آمبولانسين دالينا قوياندا آنجاق آغلاديق، سونرا دا آمبولانسي پالچيقلاديق. مسعودون جنازه‌‌سيني لاپ هاميدان اوسته قويدوق. گون چيخار چيخماز يولا دوشدوك. توپ گولـله‌سي ساغ سولوموزا ‌دَييردي، بيزيمله گليردي. ائله بيل بيزي اؤتوروردو. تركش‌لر قيپ قيرميزي او يان بو يانا سپيليردي. اونلاردان بيري سورعتله قاباق شيشه‌دن ايچه‌ري گيريب، آيناني سينديريب، دال شيشه‌دن چيخدي. دالا باخاندا گؤردوم تركش مسعودون باش بارماغيني اؤزيله آپاريب، اونون بارماغيندان قان آخير. بارماغا باخا باخا قالديم. تكجه آياق ديرناغي توتولماميشدي. اونا گؤره مسعود دوشموشدو چاديردان چاديرا ديرناق­توتان آختارماغا. آمبولانس راننده‌سي قوجا ستوان، ايكي سيقار آليشديريب، بيريني وئردي منه. تركش‌لر هاوادا اوينادي. تاكسي‌چي دئدي: ـ «گؤره‌سن هاراني ويردي؟!»

برق گئتميشدي. چاهارراهدا هر طرفدن ماشين گليردي. او چيراق وئره وئره سوووشدو. بيردن ماشينين تَكَرلري چالايا دوشدو. تابوت يوك يئرينده لاخلادي. ايكيميز ده ماشينين سقفينه باخديق. دؤنه‌لرله گلديييم مسعود­گيلين ائوي­نين يولونو ايتيرميشديم. تاكسي‌چي دئدي: ـ «موشه‌يين خارابا قويدوغو ائولره گؤره يول‌لارين چوخو باغليدي،‌ داريخما!»

خيابان‌لاري دولانديق. بير كوچه دؤنومونده دئديم: ـ «دايان!»

تاكسي‌چي آياغينی آتدي تورموزا. تاكسيدان دوشوب، ياخينداكي قاپيني دؤيدوم. قاپي آچيلجاغین، گؤزوم ساتاشدي پوتونوما. تورپاقلا قان پوتونومون اوستونده قاسناق باغلاميش‌دير. شانسدان مسعودون عمي‌سي چيخدي قاپييا. هر نه‌يي دئديم. او تاكسييا طرف باخيب آغلادي. سس‌سيز دوردوم. پوتونومون تورپاغيني يئل آپاردي. اورَ‌ييمدن سوووشدو اوندان ديرناق­توتان ايسته‌‌يم. ديليمي ديشله‌ييب دئديم: ـ «مسعودون جنازه‌سين نئينئييم؟»

عمي دئدي: ـ «باجيسي اردبيلين موشكباران خبرينيه گؤره ائويميزه زَي ويرميشدي. صاباح خاريجدن گله‌جَخ...»

داها سؤزلري­نين قالانيني ائشيتمه‌ديم. اَليمي اوزاتديم اونا طرف. دئدي: ـ «مني باغيشدئيون! خانيميمن قلبي ضعيفدي، تابوتو گؤرسه...»

هئچ زاد دئمه‌ديم. تاكسييا يئتيشمك همن، يئره سره‌لنيب تَكَره سؤيكَنديم. عمي بيزه ياخينلاشيب اَليني قويدو تابوتون اوستونه. فاتيحه چئويردي. باشيميزين اوستونده‌كي آغاجدا قارغا اَيلشدي، قاريلدامادي. نم‌هاردان مسعودون سسيني ائشيتجه‌يين، ديك دوردوم آياغا. او اوجا سسله يئنيدن قيشقيردي: ـ «گروهان خبردار!»

خبردار دايانديم. قارغا قاناد چالدي. "كلاغ‌پر" گئتديم. عمي ایله تاكسي‌چي منه باخدي. قارغا اوچدو. آژير سسي خيابانا ياييلدي. بيري بلندگودا دئييردي: ـ «علامتي كه هم اكنون مي‌شنويد...» تاكسي‌چي اوردان اوزاقلاشاندا، دئدي: ـ «من بو كيشيني تانييام. ايكي اوغلو مفقودالاثردي.»

مسعودگيلين ائويني گزيب تاپديق. ائوه باخمالي دئييلدي. مسعودون عمي‌سي دئميشدي: ـ «ورثه‌‌ليكدي، قاليب باشينا. موشك ‌ده دَيدي، لاپ پيس گونه توشدي.»

تاكسيچيیلا تابوتون او باش بو باشيندان ياپيشيب آپارديق ائيوانا. تاكسي‌چي­نين فيكري قالميشدي باغچاداكي پارتلامايان موشكده. اوتوروب تَريميزي سيلديك، تؤوشووموزو درديك. تاكسي‌چي پيلله‌لردن دوشدو آشاغي. ياري يولدا دئدي: ـ «آجيمنان اؤلييَم.»

تابوتون قيراغيندا هئيدن گئتديم. يوخو هاواسينا گؤردوم تابوتون ايچينده بير موشك اوزانيب. ديك آتيليب جومدوم تابوتا. تابوتون قاپاغيني آچديم. مسعود اوردا راحاتجاسينا اوزانميشدي. چنه‌سيندن ياپيشيب اوزونون او بيري طرفينه باخديم. گؤردوم ساغ خط باشيسي اَيري­دير. گولومسه‌ديم. مسعود آينادا خط باشي­نين اَيري دوزلويونه باخاندا،‌ بيردن منه ساري دؤنوب بير زاد دئسين دئیه آغزيني دولدوردو. آمما هئچ زاد دئمه‌دي. تابوتون قاپاغيني قويدوم. گؤزمو يومدوم. شيرين يوخو ايچنده بورنوما كالباس اييسي دَيدي. گؤزومو آزاراق آچيب او آراني آختارديم. تاكسي‌چي اَلينده‌ ساندويچ قاباغيمدا چؤمبه‌لتمه اَيلشميشدي. شور خيارين اوجو چؤره‌يين آراسيندان چؤله چيخميشدي. ساندويچي يئييب "كانادا"ني ايچديك. مسعودلا دا حمامدان چيخاندا، كانادا ايچيرديك. بير بيريميزين گؤزونه باخيب گه‌ييريرديك. سونرا كانادانين قالانيني باشيميزا چكيرديك. هر كيمين گؤزوندن ياش گلسه‌ ايدي، قرارگاها قاييتدیغیمیزدا، او بيريسي­نين ميني‌بوس كیرايه‌سيني وئريردي. ‌تاكسي‌چي اؤزويله پتو گتيردي. پتولاردان آلتيميزا سريب، اوستوموزه چكيب، اوزانديق. گؤيده اولدوزلارا باخديق. سوروشدوم: ـ «سرباز گئديب‌سن؟»

دئدي: ـ «شاه زاماني. گئتديم ايكي ايلي قوتاريب قاييتديم. مرخصي‌يه زادا دا اصلن گلمه‌ديم.»

دئديم: ـ «سيز ده بير آيدان بير آيا بؤركوزون ديمديیینه علامت ويراردوز؟»

دئدي: ـ «يوخ!»

گؤيده اولدوزلارا باخديق. مسعود دئدي: ـ «سحر يوخ بورگون، اون بئش گونلوخ پايان خيدمت مرخصي‌سينه گئتجه‌يين، باشديياجيام ائويميزي دوزتديرمه‌‌يه. نييه ساتيم كي؟ باجيمين سهمين وئريب...» و بيردن سوروشدو: ـ «سن نه ائليه‌جخ‌سن فيتنه؟»

دئديم: ـ «شؤهرتيمي دَييشديتدیره‌جييه‌م.»

او تصفيه كار - كاغيذيیلا باشيما ووروب دئدي: ـ «باشدا كي عاغيل اولمادي، بدن عذابدادي!»   

تاكسي‌چي بيردن دئدي: ـ «ائويمي موشك خارابا قويدي. آرواديملا اوچ ياشيندا...»

توتولوب قالدي. بیر آزدان یئنه دئدي: ـ «اولاري اؤزوم باستيرديم. سورا توشدوم خياباننارين جانينا. هر يئره راست گلدي موسافير آپارديم. ياواش ياواش داي مسافير گؤتورمه‌ديم. شهره موشك دَيجه‌يين، گئتديم پارتداماميش موشك‌لرين سوراغينا. موشه‌يي تاكسي­نين يوك يئرينه باغلئييب، آپارديم شهردن قيراغداكي تزه قبريستانليغا. موشه‌يي ماشينين دالينان سوروتدئييب حاضيرراديغيم يوموشاغ تورپاغا سالديم. قبر قازيب، موشه‌يي ياواش ياواش ايته‌لئيب سالديم قبره. اوستونه تورپاغ تؤكوب آغلاديم. قبر اوستونه گئدنده موشک قبري­نين اوستونده ده دايانيب، آوارا آوارا اوزاغا باخييام، ميزيلدانييام. اوردا اوتوروب چاي ايچيیَم، سيقار چكيیَم. ياديمنان چيخيب او بيري موشك‌لري هاردا باستيرميشام.»

نم هاچان بيزي يوخو توتدو. هاوا ايشيقلانجایین، گؤزومو آچديم. تاكسي‌چي يوخ ايدي. او بير آزدان گلدي. تزه سنگگ‌له بال قايماق اَلينده. نئچه ورق روزنامه سرديك تابوتون اوستونه. صبحانه بساطيني اوردا حاضيرلاديق. يئديك. تزه سنگه‌يين دادي ياديمدان چيخميشدي. فيلاكسدان چاي تؤكوب ايچديك. گئديب مسجيدلري گزيب آلومينيومي تابوت تاپديق. تابوتو گتيريب مسعودون جنازه‌سيني قويدوق اونا.  تاكسي‌چي گئديب نئچه قاليب بوز آليب گتيردي. بوزو حيه‌طده حؤوضون قيراغيندا سينديرديق. تاكسي‌چي باغچاداكي موشَكين يانيندا دايانيب اونا باخدي. سونرا قوجاغينا بوز دولدروب گتيردي ائيوانا. بوزو ييغيديق جنازه‌نين بؤيرونه. تابوتون قاپاغيني قويدوق. تاكسي‌چي دئدي: ـ «بوز ساتان منه دئدي ائله بيل تهران قوناغوز چوخدي آ!؟»

تاكسي‌چي‌ فیلاكسدان منه بير استیكان چاي سوزوب دئدي: ـ «یاخشی، من اجازوه‌نن.»

اَل وئرديك. او دؤنوب تابوتا باخيب، ناگؤيول گئتدي. كوره‌ييم يامان قاشينيردي. سنگرده اولسايديق، سرنيزه‌ني ساليب عرق‌گيرين آلتيندان قاشييارديق. هاوا ايستي‌لشير. پالتاريم تر اييسي وئرير. سويونورام. اوتوردوغوم يئرده لوت اولورام. لوت اولجايين، مسعود دئدي: ـ «آللاهدان ايسدييَم بي خمپاره توشه سنگره، گؤروم نه اوزنن قاچاجاخسان چؤله!»

مسعودون تر تميز سرباز پالتاريني كيفدن چيخارديب گئييرم. ائيواندان دوشورم حيه‌طه. قونشولارين قاپيسيني بير بير دؤيوب ديرناق­توتان ايسته‌ييرم.